عادت‌هاتحلیل فیلمگزارش پژوهش

بخش ۳: فعّالیت‌های الزامی نوبت دوم تفکّر و پژوهش

عادت‌ها را مدیریت کن تا امیرشان باشی، نه اسیرشان!

شروع درس • صفحات ۶۴ تا ۸۱ کتاب

نوبت دوم تفکّر و پژوهش با عادت‌ها شروع می‌شود: می‌بینیم «امیر عادت‌ها» کیست و چطور می‌شود اسیرشان نشد. بعد دو فیلم جذاب را تحلیل می‌کنیم: «دیو و کیک» و «خط‌کشی». با ابیات معروف «تو نیکی می‌کن و در دجله انداز» و قانون عمل و عکس‌العمل هم آشنا می‌شویم. آخر بخش هم یاد می‌گیری خلاصهٔ گزارش پژوهش بنویسی و با برگهٔ ارزیابی گزارش آشنا می‌شوی.

صفحه‌های ۶۵ تا ۶۹ کتاب

عادت‌ها؛ امیر یا اسیر؟

مدیریت عادت‌ها، گام‌های ترک عادت بد و اصل اعتدال

معمولاً ما آدم‌ها دوست داریم در زندگی نقش امیر و رئیس را داشته باشیم و از اسیر بودن در هیچ زمینه‌ای خوشمان نمی‌آید. اما گاهی عادت‌هایی که انتخاب می‌کنیم، ما را از «امیر بودن» به «اسیر بودن» تبدیل می‌کنند.

پرنده در آسمان باز
پرواز و رهاکردن گره‌ها؛ نماد نقش‌ها (ص ۶۷)
نوجوانان در حال گفت‌وگوی دوستانه
گفت‌وگو و قضاوت درست؛ فعالیت‌های بخش ۳ (ص ۷۴)
پاسخ فعالیت نقش‌ها — ص ۶۶ و ۶۷ کتاب

نقش‌های تو در زندگی را فهرست کن و برای یکی، وظایفش را بنویس.

کتاب تعریف می‌کند: «امیر عادت‌ها» کسی است که عادت را آگاهانه می‌سازد، کنترل می‌کند و به‌موقع از آن خارج می‌شود. اما با تکرار بیش‌ازحد یک عادتِ مضر، ممکن است از جایگاه امیری به اسیری سقوط کنی. برای امیر ماندن، باید عادت‌ها را در زندگی «مدیریت» کرد و اجازه نداد عادت‌های مضر بر ما غلبه کنند.

برای اینکه مفهوم مدیریت عادت‌ها را بهتر بفهمی، کتاب پویانمایی «آخرین گره» را معرفی کرده است؛ داستان زنی که رفته‌رفته اسیر یک عادت می‌شود. در این پویانمایی دقّت کن که مرز امیر بودن و اسیر شدن کجاست. پرسش‌های کتاب بعد از تماشای این پویانمایی را در فعالیت زیر ببین.

پس از تماشای پویانمایی «آخرین گره» (کتاب — ص ۶۵)
  1. ۱در کدام بخش از پویانمایی، زن هنوز «امیر عادت‌ها» است و در کجا تبدیل به «اسیر» می‌شود؟ مرز دقیق این تغییر کجاست؟
  2. ۲آیا قیچی کردن موها یعنی او دوباره «امیر» شده است؟ از کجا می‌فهمیم؟
  3. ۳اگر تو جای آن زن بودی، دقیقاً در کدام ثانیه «قیچی» را برمی‌داشتی؟
  4. ۴در آخر پویانمایی، زن بلافاصله دست به قیچی می‌برد و ناخن‌های خود را می‌تراشد؛ آیا او واقعاً از عادت بافتن رها شده یا فقط عادت را عوض کرده؟ فرق «رهایی» با «تغییر عادت» چیست؟
  5. ۵به نظرت کدام عادت‌های روزمرهٔ ما (مثل بازی با تلفن همراه، درس خواندن افراطی یا حتی ورزش) ممکن است کم‌کم ما را از «امیر» به «اسیر» تبدیل کنند؟ یک مثال بزن.
پاسخ پویانمایی «آخرین گره» — ص ۶۵ کتاب

پیام پویانمایی «آخرین گره» چیست و با کدام مهارت این بخش گره خورده؟

کتاب می‌گوید ما دو گونه عادت داریم: عادت خوب و عادت بد (ص ۶۶). اگر رفتار و عقاید نادرست، ملکهٔ نفس و ذهن ما شده باشد، به رفتار و عقاید بدی عادت کرده‌ایم؛ اما اگر رفتار و عقاید درستی ملکهٔ نفس و ذهن ما شده باشد، به رفتار و عقاید خوبی عادت کرده‌ایم.

پاسخ فعالیت عادت‌ها — ص ۶۹ و ۷۰ کتاب

دو نوع عادت کتاب را نام ببر و یک عادت خوب برای تغییر انتخاب کن و برنامۀ سه‌گام بنویس.

برای رهایی از عادت بد ناچاریم عادت‌های خوب را ایجاد کنیم و جایگزین عادت‌های بد کنیم؛ چون ترک عادات بد، وقت و انرژی را افزایش می‌دهد و به موفقیت می‌رساند.

ترک عادت‌های بد مانند ورزش نکردن، جویدن ناخن‌ها و غیبت کردن، هرچقدر سخت باشد امکان‌پذیر است؛ فقط نکتهٔ مهم این است که نمی‌توان آن‌ها را یک‌باره و به‌طور کلی ترک کرد و باید طی فرایندی تدریجی ترک شوند.

مرحلهٔ ۱: تصمیم بگیر و باور داشته باش

اوّلین گام تغییر عادات، پذیرش ضرورت ترک عادت‌های منفی است؛ پس اوّل تصمیم بگیر و باور به تغییر داشته باش.

روی هر پله بزن تا توضیحش را ببینی

کتاب یک توصیهٔ اجتماعی هم دارد (ص ۶۷): امر به معروف و نهی از منکر. یعنی اطلاع‌رسانی به اطرافیان برای انجام کارها و عادت‌های پسندیده و پرهیز دادن آن‌ها از کارهای ناپسند.

این کار علاوه بر بهبود وضع زندگی اجتماعی، در خود شخص هم مؤثر است؛ مانع انجام کارهای ناپسند و شکل‌گیری عادت‌های بد می‌شود و عادت‌های خوب ایجاد می‌کند. یعنی هر وقت کسی را از عادت بد پرهیز دادی، خودت هم از آن دور مانده‌ای!

🗂️ بازی طبقه‌بندی: اول یک مورد را انتخاب کن، بعد سبدش را بزن — آخرش «بررسی» را بزن!

۰ از ۸ جا شد
فعالیت ۲ کتاب (ص ۶۸): موافق یا مخالف؟
  1. ۱بعضی از عادت‌ها همیشه و همه‌جا خوب‌اند.
  2. ۲بعضی از عادت‌ها همیشه و همه‌جا بدند.
  3. ۳عادت‌هایی وجود دارد که با رعایت شرایطی خوب‌اند.
  4. ۴عادت کردن چیز بدی است.
  5. ۵عادت کردن مانع نوآوری می‌شود.
  6. ۶عادت به کار کردن زیاد خوب است.
  7. ۷عادت‌ها موجب کاهش آسیب می‌شود.
  8. ۸برای ترک عادت باید به چیزهای دیگر عادت کرد.

💡 جدول کتاب سه ستون دارد: «موافقم»، «مخالفم» و «باید بیشتر فکر کنم». نظر خودت را ثبت کن و دربارهٔ دلیل موافقت یا مخالفت‌ات گفت‌وگو کنید.

پاسخ فعالیت ۲ — موافق یا مخالف — ص ۶۸ کتاب

فعالیت موافق/مخالف کتاب را با یک استدلال بنویس.

عادت خوب هم می‌تواند بد شود؛ اگر افراط کنی!
یک اصل مهم در شکل‌دهی به سبک زندگی سالم، رعایت اعتدال است؛ یعنی پرهیز از افراط و تفریط (ص ۶۹). مثال کتاب جالب است: عادت به نظافت جزء عادت‌های خوب به شمار می‌آید؛ اما افراط در آن ممکن است به بیماری وسواس بینجامد. کتاب در فعالیت در منزل ازت خواسته با بررسی فعالیت‌های عادی و روزانهٔ خودت، دو مثال بنویسی که افراط در انجام هر یک از آن‌ها می‌تواند به یک عادت بد تبدیل شود.

صفحه‌های ۷۳ و ۷۴ کتاب

خط‌کشی

تحلیل فیلم؛ کار کوچک، دقّت بزرگ و ارزش موجودات

سومین فیلم داستان مردی است که به‌رغم بی‌توجّهی دیگران، وظیفهٔ خود را انجام می‌دهد؛ تا اینکه... کتاب می‌گوید با تحلیل فیلم «خط‌کشی» فرصتی فراهم می‌شود که به پدیده‌ها و وقایع پیرامون خود به گونه‌ای دیگر نگاه کنی.

پاسخ فعالیت‌های فیلم سوم — ص ۷۳ و ۷۴ کتاب

داستان مرد بی‌بال در فیلم سوم چه پیامی برای نقش‌های ما دارد؟

از این طریق به کلیّات امور، اجزای آن‌ها و روابط متقابل این اجزا با دقّت بیشتری توجّه می‌کنی. سه نقطهٔ آخر جمله یعنی پایان فیلم را باید خودت ببینی و تفسیر کنی.

گفت‌وگو کنید (کتاب — ص ۷۳)
  1. ۱داستان فیلم چه بود؟
  2. ۲اوّلین نکته‌ای که بعد از دیدن فیلم به ذهن شما می‌رسد، چیست؟
  3. ۳به نظر شما کاری که این شخص انجام می‌داد مهم است یا خیر؟ چرا؟
  4. ۴چرا در این فیلم کارگر خط‌کشی‌کننده کوچک و عناصر دیگر فیلم بزرگ نمایش داده شده است؟
  5. ۵کار او را با کار چند نفر دیگر مقایسه کنید؛ کدام ارزشمندتر است؟ چرا این‌طور فکر می‌کنید؟
  6. ۶اهمّیت کار انسان‌ها به چیست؟
  7. ۷به نظر شما این فرد و سایر عناصر فیلم، نماد چه چیزی در اطراف ما هستند؟
فعالیت تکمیلی در کلاس (کتاب — ص ۷۴): بحث دو گروهی
  1. ۱کلاس به دو گروه تقسیم شود؛ گروه اوّل عقیده دارد موجودات ارزش یکسانی دارند.
  2. ۲گروه دوم عقیده دارد برخی موجودات ارزشمندترند.
  3. ۳هر گروه با دلیل و مثال، درستی نظر خود را به گروه دیگر نشان دهد.
  4. ۴بعد از یک ربع گفت‌وگو، اعضای گروه‌ها می‌توانند نظر خود را عوض کنند و به گروه مقابل بروند.

فکر کن و گفت‌وگو کن

فعالیت در منزل این بخش خیلی فکر برانگیز است (ص ۷۴). کتاب ازت خواسته به داشته‌های خود در زندگی فکر کنی: پدر، مادر، آب، هوا، غذا، سلامتی، امنیت، موجودات زنده و غیرزنده و همهٔ نعمت‌ها. حالا برای هر یک، بگو در صورت کمبود یا نبود آن چه اتفاقی در زندگی‌ات رخ می‌دهد. مثلاً یک روز بی‌آب را تصور کن یا بدون هوا را. این تمرین کمک می‌کند به ارزش آن‌ها که هر روز دیده‌شان عادت کرده پی ببری.

ادامهٔ این درس مخصوص اعضای آسان‌درس است

40٪ ابتدای هر درس رایگان است؛ اما عضویت در آسان‌درس هم رایگان است! وارد حسابت شو یا ثبت‌نام کن تا همهٔ درس‌ها، آزمونک‌ها و جمع‌بندی‌ها برایت باز شود.

عضویت رایگان است و فقط با شمارهٔ موبایل انجام می‌شود — کمتر از یک دقیقه!

لینک‌های مرتبط

درس ۳ از ۷