مهارت‌های زندگیعزّت نفسخرید عاقلانه

بخش ۴: آداب و مهارت‌های زندگی (نوبت دوم)

موفّقیت معجزه نیست؛ ترکیبی از هدف، برنامه، تلاش و توکل است!

شروع درس • صفحات ۸۲ تا ۱۱۷ کتاب

بخش چهارم کتاب، فعّالیت‌های الزامی نوبت دوم آداب و مهارت‌های زندگی است و پنج مهارت مهم را یاد می‌گیری: زندگی موفّق، افزایش عزّت نفس، بهبود خودپنداره و اعتماد به نفس، مهار فشار روانی و اضطراب و در پایان مهارت‌های اقتصادی. با داستان‌های واقعی افراد موفّق شروع می‌کنیم و چند آزمون خودارزیابی هم از خودت می‌گیریم. در آخرین مهارت هم یاد می‌گیری مثل یک مصرف‌کنندهٔ عاقل تصمیم بگیری و در خرید برخط فریب نخوری. یک دفترچه بردار و بیا شروع کنیم!

صفحات ۸۳ تا ۸۸ کتاب

مهارت‌های زندگی موفّق

از تعریف موفّقیت تا راز افراد موفّق و فرمول موفّقیت

بخش چهارم با مهارت «زندگی موفّق» شروع می‌شود و کتاب اوّل با دو حدیث از پیشوایان دین آن را معرّفی می‌کند. سپس می‌پرسد موفّقیت از نظر تو چیست و ازت می‌خواهد نظرت را روی تختهٔ کلاس بنویسی و با هم‌کلاسی‌هایت روی یک تعریف توافق کنی. جالبه که کتاب از اوّل از تو نظر می‌خواهد؛ چون موفّقیت برای هر کس معنای خودش را دارد.

قالی‌بافی سنتی در کارگاه
قالی‌باف آذربایجانی؛ داستان موفقیت با پشتکار (ص ۸۵)
نقاشی بوذرجمهر و انوشیروان
بوذرجمهر و توکل؛ داستان اعتماد به نفس (ص ۹۸)
چیدمان خرید و سبد خرید انگلیسی؟ دسته‌های خرید
خرید و مصرف؛ مهارت اقتصادی (ص ۱۱۳)
پاسخ فعالیت ۱ — بحث کلاسی (ص ۸۳)

در بحث کلاسی ص ۸۳ دربارهٔ «راز موفقیت» چه می‌گویی؟

📖 متن کتاب:

«پیروزی در گرو ارادهٔ قاطع و حفظ دوراندیشی است.» — پیامبر اکرم (ص)

📖 متن کتاب:

«بر شما باد به تلاش و سخت‌کوشی و مهیا شدن و آماده شدن.» — حضرت علی (ع)

موفّقیت انواع مختلفی دارد؛ مانند موفّقیت در تحصیل، موفّقیت در شغل یا موفّقیت در زندگی خانوادگی. ممکن است یک فرد در تحصیلات دانشگاهی موفق نباشد، اما در کار، تجارت، هنر، زندگی خانوادگی و جلب رضایت خداوند فرد موفقی باشد. پس موفّقیت فقط نمرهٔ بالا و مدرک نیست و هر کس می‌تواند در زمینه‌ای که دوست دارد بدرخشد.

فعالیت ۱ — بحث کلاسی (ص ۸۳)
  1. ۱موفّقیت از نظر تو چیست؟ نظرت را روی تختهٔ کلاس بنویس.
  2. ۲دربارهٔ یک تعریف مشترک با هم‌کلاسی‌هایت توافق کنید.

💡 این اوّلین فعالیت کتاب است و جواب درست و غلط ندارد؛ هدفش این است که بفهمی تعریف آدم‌ها از موفّقیت متفاوت است.

فعالیت ۲ — افراد موفّق از راز موفّقیت خود می‌گویند (ص ۸۳ تا ۸۵)
  1. ۱روایت اوّل: جانبازی که در سال ۱۳۶۵ در منطقهٔ جنگی فاو قطع نخاعی شد، اما ناامید نشد؛ امروز دانشیار و مدیرگروه مطالعات مؤسسهٔ تحقیقات شیلات کشور است و بیش از ۱۵ جلد کتاب تخصصی و ۲۰ مقاله در نشریات علمی داخل کشور و ۱۶ مقاله در نشریات خارجی منتشر کرده است.
  2. ۲روایت دوم: مردی که در سال ۱۳۳۶ در آذربایجان به دنیا آمد و تا سیزده‌سالگی قالی می‌بافت و شب‌ها درس می‌خواند؛ امروز صادرکنندهٔ فرش به کشورهای اروپایی است و کمک به نیازمندان و یتیمان را هرگز از یاد نبرده است.
  3. ۳روایت سوم: پزشکی که در پانزده‌سالگی در شرکتی لباس‌های اتاق عمل پزشکان را می‌دوخت؛ در کلاس‌های بزرگسالان دبیرستان درس خواند، در کنکور رشتهٔ پزشکی قبول شد و امروز رئیس بخش چشم‌پزشکی بزرگ‌ترین بیمارستان تخصصی کشور است.

💡 کتاب می‌گوید یک مورد را به دلخواه مطالعه کن و راز موفّقیت او را کشف کن. پایین هر روایت جملهٔ کوتاهی آمده: «اکنون راز موفّقیت مرا کشف کن!» این پرسش را جدّی بگیر و برای هر روایت دو یا سه دلیل بنویس.

رسیدن به موفّقیت تدریجی است و برای رسیدن به آن باید گام‌های مختلفی برداشته شود. هر موفقیتی مسیری پر از فراز و نشیب است و نباید زود از رسیدن به هدف ناامید شد. در فعالیت ۳ کتاب تصویری از یک مسیر طولانی آمده تا به این جمله فکر کنی که موفّقیت یک‌شبه به دست نمی‌آید.

فعالیت ۳ — ویژگی‌های افراد موفّق (ص ۸۶)
  1. ۱هدف‌های واقعی داشته‌اند.
  2. ۲از شکست‌های پی‌درپی نمی‌هراسیدند.
  3. ۳از ارادهٔ قوی برخوردار بوده‌اند.
  4. ۴از عزّت نفس بالایی برخوردار بوده‌اند.
  5. ۵چهار ویژگی دیگر را خودت به این فهرست اضافه کن تا جدول ده‌خانه‌ای کتاب کامل شود.

💡 کتاب بعد از این جدول می‌پرسد: افرادی را مثال بزنید که در زندگی خود موفق بوده‌اند؛ راز موفّقیت آنها چه بوده است؟ فامیل و آشنایان موفق را هم نگاه کن؛ شاید نمونه‌های خوبی پیدا کنی.

پاسخ فعالیت ۳ — ویژگی‌های افراد موفق — ص ۸۶ کتاب

سه ویژگی مشترک افراد موفق را با مثال بنویس.

فعالیت ۴ — جمله‌سازی با «موفّق» و «موفّقیت» (ص ۸۸)
  1. ۱با کلمهٔ «موفّق» چند جمله بساز.
  2. ۲با کلمهٔ «موفّقیت» چند جمله بساز.
  3. ۳نمونهٔ کتاب: برای رسیدن به موفّقیت، هدف‌گذاری درست و هوشمندانه ضروری است.

💡 این فعالیت انتخابی است، اما همین چهار جملهٔ ساده نشان می‌دهد موفّقیت در ذهن تو یعنی چه.

پاسخ فعالیت ۴ و ۵ — ص ۸۸ کتاب

با «موفق» و «موفقیت» جمله بساز و در فعالیت ۵ تفاوتشان را بگو.

نکات مهم کتاب — ص ۸۸
هر شکستی می‌تواند مقدمه‌ای برای یک پیروزی باشد. افراد موفق لزوماً کارهای عجیب و متفاوتی انجام نمی‌دهند؛ بلکه کارها را به روش متفاوتی انجام می‌دهند. موفّقیت یعنی برنامه‌ریزی و تلاش برای رسیدن به هدف، حرکت از وضع موجود به وضعیت مطلوب، داشتن امید، توکل به خداوند متعال و خلاقیت.

تلاش صادقانه + احساس مسئولیت + توکل به خداوند + داشتن هدف و برنامه = موفّقیت

فرمول موفّقیت — ص ۸۸ کتاب

فعالیت ۵ و فعالیت در منزل (ص ۸۸)
  1. ۱غیر از تحصیل، در چه زمینه‌های دیگری می‌توانی موفق شوی؟ این موارد را فهرست کن.
  2. ۲برای رسیدن به هر یک از آن زمینه‌ها، فهرست کارها و گام‌های لازم را جلویش بنویس.
  3. ۳فعالیت در منزل: با پرسش از والدین، دربارهٔ علت موفقیت یک فرد موفقِ میان نزدیکانت تحقیق کن و نتیجه را به کلاس ارائه کن.

💡 همین تمرین کوچک، اوّلین برنامهٔ موفّقیت خودت است؛ زمینه‌ها را واقعی انتخاب کن تا بتوانی برایشان گام تعریف کنی.

فکر کن و گفت‌وگو کن

خودت امتحان کن: برای این هفته یک «هدف موفقیت» بنویس (درسی یا ورزشی) و سه ویژگی افراد موفق را رویش پیاده کن: هدف مشخص، پشتکار روزانه، ارزیابی پایان هفته؛ جمعه نتیجه را در دفترچه‌ات ثبت کن.

صفحات ۹۵ تا ۱۰۲ کتاب

مهارت بهبود خودپنداره و افزایش اعتماد به نفس

تصور ذهنی از خود؛ چگونه آن را قوی‌تر کنیم؟

مهارت سوم بخش، بهبود خودپنداره و افزایش اعتماد به نفس است. قبل از هر چیز باید بدانی «خودپنداره» یعنی چه و چه ربطی به آیندهٔ تو دارد. سپس سراغ اعتماد به نفس می‌رویم و با داستان بوذرجمهر و راهکارهای کتاب، راه تقویتش را یاد می‌گیریم.

خودپنداره چیست؟ — ص ۹۴
هر انسانی تصوری از خود دارد و می‌تواند شخصیت خود را توصیف و ارزیابی کند؛ به این ارزیابی یا تصور از خود «خودپنداره» می‌گویند. ارزیابی یک فرد از خود می‌تواند مثبت یا منفی باشد. نوع تصوری که از خود داری، در شکست‌ها یا موفّقیتهای آینده‌ات مؤثر است.

تصور مثبت دربارهٔ خود، تو را به سمت جلو حرکت می‌دهد و اعتماد به نفست را بالا می‌برد؛ اما تصور ذهنی منفی موجب نومیدی و از دست دادن احساس ارزشمندی می‌شود.

نکتهٔ مهم کتاب این است که خودپنداره امری اکتسابی است و در نتیجهٔ ارتباط با دیگران، موقعیت‌های مختلف و کسب تجربیات تازه شکل می‌گیرد. پس تصور تو از خودتان هم محصول تجربیات گذشته است و هم تجربیاتی که همین حالا کسب می‌کنی؛ یعنی می‌توانی آن را بسازی و بهترش کنی.

عوامل شکل‌گیری تصور مثبت (از کتاب)عوامل شکل‌گیری تصور منفی (پیشنهادی برای مقایسه)
داشتن هدف مناسب در زندگینبودِ هدف و سرگردانی
احساس شایستگی و کفایتاحساس بی‌ارزشی
خودباوری و رضایت از خودبدگمانی به خود
تحسین خود در حدّ درستبزرگ‌نمایی عیب‌ها
داشتن روابط سالم با دیگرانانزوا و روابط پرتنش
زندگی در یک خانوادهٔ خوبمحیط خانوادگی آشفته

فعالیت ۱ کتاب (ص ۹۵) — ستون راست عین ستون مثبت کتاب است؛ ستون چپ را خودت کامل کن

فعالیت ۲ — در یک برگهٔ کاغذ پاسخ بده (ص ۹۶)
  1. ۱پدر و مادر یا نزدیک‌ترین فرد خانواده چه تصوری از تو دارند؟
  2. ۲دوستان چه تصوری از تو دارند؟
  3. ۳دوست داری چگونه فردی باشی؟
  4. ۴دوست داری شبیه چه کسی باشی؟

💡 کتاب می‌گوید تعدادی از پاسخ‌هایت را داوطلبانه در کلاس بخوان. این پرسش‌ها آینهٔ خودپنداره‌اند؛ جواب‌ها را بدون هیجان و صادقانه بنویس.

اعتماد به نفس چیست؟ — ص ۹۷
اعتماد به نفس یعنی باورداشتن به توانایی‌ها و استعدادهای خدادادی خود و برنامه‌ریزی برای افزایش توانایی‌ها و کاهش ضعف‌ها با تکیه به خداوند متعال. دقّت کن این تعریف دو بخش دارد: یک باور قلبی و یک برنامهٔ عملی. پس اعتماد به نفس یعنی «می‌توانم، پس برنامه می‌ریزم و تلاش می‌کنم»، نه نشستن و فقط فکر کردن به توانایی‌ها.

کتاب برای اعتماد به نفس، داستان «بوذرجمهر حکیم و توکل به خدا» را آورده است. انوشیروان نسبت به بوذرجمهر وزیر خود خشمگین می‌شود و دستور می‌دهد او را در اتاق تاریکی زندانی کنند.

بعد از چند روز فرستادهٔ شاه او را خوشحال و مطمئن می‌یابد و از رازش می‌پرسد؛ بوذرجمهر می‌گوید از معجونی چهارماده استفاده می‌کند که او را سرحال و امیدوار نگه داشته است. وقتی این سخن به انوشیروان می‌رسد، بوذرجمهر را آزاد می‌کند و گرامی‌اش می‌دارد.

مادهٔ معجون بوذرجمهرمعنایش
توکل بر خداآنچه مقدر است رخ می‌دهد و بی‌تابی در برابر آن مشکلی را حل نمی‌کند
صبر و شکیباییبهترین همراه در آزمون‌های الهی؛ با بی‌قراری نباید خود را هلاک کرد
شکرگزاری و مقایسهٔ درستدر دنیا مشکلات بزرگ‌تری هم وجود دارد و خدا را شکر که به آنها گرفتار نشده‌ای
امید به آینده«از این ستون به آن ستون فرج است»؛ سختی‌ها پایان دارند

چهار مادهٔ معجون بوذرجمهر — ص ۹۷ و ۹۸ کتاب

کتاب یک هشدار مهم هم دارد: اگر به نقاط ضعف خود آگاهی پیدا کنی، برای برطرف کردن آنها تلاش خواهی کرد. اما فردی که بیش از حد خود را قبول دارد، دچار کبر و غرور می‌شود. افراد مغرور قدرت خود را بیش از حد واقعی برآورد می‌کنند یا تصور می‌کنند که توانایی‌هایشان برای همیشه ماندگار است.

نکات مهم — ص ۹۹
کارهای بزرگ را در تاریخ افرادی انجام داده‌اند که با توکل به خداوند به توانمندی‌های خود اطمینان داشتند؛ ابن‌سینا، پاستور، ادیسون، حضرت امام خمینی، شهید دکتر چمران، شهید دکتر حسن طهرانی‌مقدم، شهید همت و علامه دهخدا از جمله افراد با اعتماد به نفس بالا بوده‌اند. یک ملت نیز همچون یک فرد زنده است و باید به توانایی‌های خود ایمان داشته باشد. اگر یک ملت اعتماد به نفس پیدا کند، پیشرفت خواهد کرد.
راهکارهایی برای اعتماد به نفس بهتر (ص ۹۹ و ۱۰۰)
  1. ۱استعدادهای خود را کشف کنیم و آنها را پرورش دهیم.
  2. ۲بیشتر به توانایی‌های خود فکر کنیم تا به ضعف‌ها یا نداشته‌های خود.
  3. ۳باور کنیم که هر یک از ما برای هدفی خلق شده‌ایم و باید خود را پیدا کنیم.
  4. ۴ایمان و توکل خود را به خداوند بیشتر کنیم؛ کمک گرفتن از خداوند موجب می‌شود انرژی بیشتری را در خود احساس کنیم.
  5. ۵با توسعهٔ دانش، تجربه و مهارت، به افزودن توانایی‌های خود کمک کنیم.
  6. ۶خود را تشویق کنیم و همواره مثبت فکر کنیم.
  7. ۷از شکست‌ها نهراسیم و ارادهٔ خود را تقویت کنیم.
  8. ۸فضایل اخلاقی را در خود پرورش دهیم تا گنج درونمان بارور شود.
  9. ۹در محیط خانه، مدرسه و اجتماع مسئولیت‌هایی را به عهده بگیریم.

💡 این فهرست را دستور کار شخصی خودت کن؛ همین هفته دست‌کم دو راهکار را عملی کن و نتیجه‌اش را یادداشت کن.

فعالیت ۴ — ویژگی‌های آسیب‌رسان به اعتماد به نفس (ص ۱۰۰)
  1. ۱ترس از روبه‌رو شدن با موقعیت‌های جدید
  2. ۲خودداری از ابراز عقیده
  3. ۳شک و بدگمانی به دیگران
  4. ۴ترس از شکست
  5. ۵حساسیت در برابر انتقاد دیگران
  6. ۶احساس اینکه همیشه حق با من است

💡 کتاب می‌پرسد داشتن کدام‌یک از این ویژگی‌ها اعتماد به نفست را آسیب می‌زند؟ ویژگی‌های دیگری که در فهرست نیامده را هم خودت اضافه کن.

پاسخ فعالیت‌های اعتماد به نفس — ص ۹۷ تا ۱۰۱ کتاب

اعتماد به نفس چیست و چه چیزهایی به آن آسیب می‌زند؟

فکر کن و گفت‌وگو کن

فعالیت ۵ کتاب یک آزمون بیست‌عبارتی برای سنجش اعتماد به نفس است (ص ۱۰۱). چند نمونهٔ عبارت‌هایش این‌هاست: «دلم می‌خواهد دیگران همیشه مرا تشویق کنند»، «از صحبت کردن در مقابل دیگران نمی‌ترسم»، «همیشه در کارها به خدا توکل می‌کنم»، «فکر می‌کنم دیگران از من بهترند». با نوشتن علامت + یا − کنار هر عبارت، تعداد خصوصیات مثبت و منفی خودت را بشمار. در پایان هم کتاب ازت می‌خواهد برای بالا بردن اعتماد به نفست چند راه‌حل پیشنهاد کنی.

🎮 بازی تطبیق: هر مورد را به جفت درستش وصل کن، بعد «بررسی» را بزن!

۰ از ۶ وصل شد

مفهوم

نتیجه و ویژگی

ادامهٔ این درس مخصوص اعضای آسان‌درس است

40٪ ابتدای هر درس رایگان است؛ اما عضویت در آسان‌درس هم رایگان است! وارد حسابت شو یا ثبت‌نام کن تا همهٔ درس‌ها، آزمونک‌ها و جمع‌بندی‌ها برایت باز شود.

عضویت رایگان است و فقط با شمارهٔ موبایل انجام می‌شود — کمتر از یک دقیقه!

لینک‌های مرتبط

درس ۴ از ۷