قبل از قضاوت، یک نفس عمیق؛ و قبل از نتیجهگیری، چند پرسش خوب!
شروع درس • صفحات ۱۱۸ تا ۱۳۹ کتاب
بخش پنجم کتاب، فعّالیتهای انتخابی تفکّر و پژوهش است؛ یعنی شش فعالیت در راه است که با هماهنگی معلم میتوانید یکی از آنها را انجام دهید. با موضوع قضاوت و عقیده و حکایت مورچه و شفیره شروع میکنیم، بعد سراغ پویانماییهای «پدر و پسر»، «سراب» و «آن پسرک انار ندارد» میرویم و موضوع «اثر» کارهای ما را بررسی میکنیم. آخرین فعالیت هم دربارهٔ شادی است و حکایت پدر و دو دخترش. هدف همهٔ آنها یک چیز است: تقویت مهارتهای تفکّر و پژوهش تو.
صفحات ۱۱۹ تا ۱۲۳ کتاب
حکایت مورچه و شفیره؛ چرا قضاوت بر اساس ظاهر خطا میکند؟
اوّلین فعالیت انتخابی نامش «واقعیت» است و دربارهٔ قضاوت است. قضاوتهای ما ناشی از عقاید و باورهای ماست و عقاید و باورهای ما از منابع مختلف مانند سخنان اطرافیان و رسانههای مختلف شکل میگیرد.


فعالیت «واقعیت» چیست و چه مهارتی را تمرین میدهد؟
همانطور که ما دربارهٔ دیگران قضاوت میکنیم، دیگران هم دربارهٔ ما قضاوتهایی دارند که ناشی از طرز فکر، رفتار، گفتار و حتی ظاهر ماست. به همین دلیل دستیابی به مهارت قضاوت و تصمیمگیری صحیح حائز اهمّیت است و کتاب میگوید با شنیدن داستان و بحث و گفتوگو دربارهٔ قضاوت، مهارتهای تفکّرت را گسترش بده.
📖 متن کتاب:
فکر کن و گفتوگو کن
کتاب بعد از حکایت میپرسد (ص ۱۲۰): دریافت شما از این داستان چیست؟ نظر شما در مورد قضاوت مورچه دربارهٔ شفیره چیست؟ چرا مورچه در قضاوت خود دچار اشتباه شد؟ عقیدهٔ شما در مورد قضاوت بر اساس ظاهر چیست و آیا این نوع قضاوت همیشه منجر به اشتباه میشود؟ به همهٔ این پرسشها با دلیل جواب بده؛ مثلاً بگو مورچه کدام شواهد را ندیده بود.
قضاوت مورچه چرا خطا کرد؟ چون او فقط ظاهر شفیره را دید و از آیندهٔ آن هیچ خبری نداشت. مورچه تواناییهای خودش را معیار گرفت و پوستهٔ ساکن را نشانهٔ ناتوانی دانست؛ در حالی که آن پوسته مرحلهٔ لازمِ مسیر پروانه شدن بود. اگر مورچه چند روز دیگر صبر میکرد و شواهد بیشتری جمع میکرد، حکم کاملاً متفاوتی میداد.
| جمله | موافقم | مخالفم | باید بیشتر فکر کنم |
|---|---|---|---|
| بین عقیده و قضاوت رابطهای وجود ندارد. | |||
| قضاوت ما بر اساس عقیدهٔ ما انجام میگیرد. | |||
| عقیدهٔ ما از قضاوت ما شکل میگیرد. | |||
| ما در قضاوت فقط به عقیدهٔ خودمان توجّه میکنیم. | |||
| ما در قضاوت علاوه بر عقیدهٔ خودمان به عقیدهٔ دیگران نیز توجّه میکنیم. | |||
| عقاید ما از تجربیات قبلی خود و دیگران ناشی میشود. |
فعالیت تکمیلی در کلاس — جدول نظرخواهی دربارهٔ رابطهٔ قضاوت و عقیده (ص ۱۲۰ و ۱۲۱)
بعد از پر کردن جدول، کتاب میپرسد در مورد رابطهٔ قضاوت و عقیده چه فکر میکنی و ازت میخواهد دربارهٔ علت و چرایی موافقت، مخالفت و جوانب مختلف جملهها گفتوگو کنی.
کتاب بعد از جدول میپرسد دربارهٔ تفاوت دید دو نفر از یک اتفاق؛ چه جوابی داری؟
برای جواب بهتر، هم به حکایت مورچه برگرد و هم به تجربههای خودت؛ مثلاً به قضاوتی که روز اوّل مدرسه دربارهٔ یک همکلاسی کردی و بعد از شناخت بیشتر عوضش کردی. این مقایسه نشان میدهد قضاوت ما با عقیده و اطّلاعاتمان تغییر میکند.
مرحلهٔ ۱: ماجرا را دقیق ببین
قبل از هر حکمی، وقایع را کامل و به ترتیب دنبال کن؛ مورچه فقط یک نگاه انداخت و همه چیز را از دست داد.
💡 نمونهٔ تأثیر مثبت میتواند آموزش یک مهارت یا آشنایی با آداب مردم دیگر باشد و نمونهٔ تأثیر منفی، گسترش شایعه یا معیارهای غلط زیبایی؛ خودت نمونههای واقعیتری پیدا کن.
فعالیت در منزل دربارهٔ پویانمایی «پدر و پسر» چیست و چه نتیجهای میگیرید؟
صفحات ۱۲۷ تا ۱۳۱ کتاب
پویانمایی «سراب»؛ مرز تخیل و توهم
سومین فعالیت انتخابی دربارهٔ تخیل است و با پویانمایی «سراب» شروع میشود. عنوان فعالیت در کتاب «تخیل یا …» است و آن نقطهچین یعنی به کجا میرسد خیالی که کنترل نشود؟ قبل از دیدن فیلم حدس بزن و بعد با گفتوگوها جوابت را دقیق کن. در این فعالیت، عملکرد شخصیت اصلی داستان بررسی میشود.
📖 متن کتاب:
اما اگر همین فعالیت ذهن، بدون ادراک، عقل و اراده باشد، دیگر نمیتوان نام آن را تخیل گذاشت. یعنی مرز تخیل و توهم همین سه چیز است: ادراک، عقل و اراده. تخیل ابزار خلاقیت و ساختن است و توهم تصویری است که ذهن بدون کنترل میسازد و از واقعیت دور است. به همین دلیل تخیل میتواند پایهٔ یک اختراع باشد و توهم فقط انسان را سرگردان کند.
فکر کن و گفتوگو کن
کتاب بعد از فیلم میپرسد (ص ۱۲۸): چه وقایعی در فیلم اتفاق افتاد؟ اگر بخواهی بر آنچه برای فروشنده اتفاق افتاد نامی بگذاری، آن را چه مینامی؟ فروشنده در حال تخیل بود یا توهم و چرا اینطور فکر میکنی؟ مشتری در این داستان نشانهٔ چیست؟ شما چه مثالهایی برای تخیل و توهم میتوانید بیان کنید؟ تخیل چه نقشی در زندگی انسانها دارد؟ و از پایهٔ اوّل تا کنون در چه درسهایی و چگونه از تخیل خود استفاده کردهای؟
🗂️ بازی طبقهبندی: اول یک مورد را انتخاب کن، بعد سبدش را بزن — آخرش «بررسی» را بزن!
۰ از ۷ جا شدروی کارتها بزن تا برگردند!
💡 پرسش «شباهت و تفاوت تخیل و توهم» مهمترین جمعبندی این فعالیت است؛ جوابت را با تعریف ص ۱۲۷ بسنج.
40٪ ابتدای هر درس رایگان است؛ اما عضویت در آساندرس هم رایگان است! وارد حسابت شو یا ثبتنام کن تا همهٔ درسها، آزمونکها و جمعبندیها برایت باز شود.
عضویت رایگان است و فقط با شمارهٔ موبایل انجام میشود — کمتر از یک دقیقه!
لینکهای مرتبط
درس ۵ از ۷