درس ۱۳: جمعیت ایران
مطالعات هفتمجمعیتسرشماری

درس ۱۳: جمعیت ایران

میلیون‌ها نفر تو ایران زندگی می‌کنن؛ ولی همه‌شون یک‌جا ننشستن!

شروع درس • صفحات ۷۴ تا ۷۸ کتاب مطالعات اجتماعی هفتم

چند نفر تو ایران زندگی می‌کنن؟ چطور می‌شمرنش؟ چرا بعضی شهرها شلوغن و بعضی استان‌ها خلوتن؟ تو این درس با **جمعیت** ایران آشنا می‌شی: آمارگیری، رشد جمعیت، تراکم و فرمولش، پراکندگی نابرابر و پدیدهٔ بزرگ **شهرنشینی**. بزن بریم ببینیم این همه آدم کجا زندگی می‌کنن!

صفحهٔ ۷۳ کتاب • متن آغازین فصل

فصل ۷: جمعیت و منابع

قبل از درس، حرف‌های خودِ کتاب

قبل از اینکه قدم به درس بذاریم، یه نگاه به صفحهٔ آغازین فصل بندازیم؛ چون کتاب اون‌جا حرف‌های مهمی زده که کل فصل ۷ (جمعیت، آب و خاک) از همین‌جا شروع می‌شه. این‌ها دقیقاً کلمه‌به‌کلمهٔ خود کتابه. آرام بخون‌شون؛ چون از همین‌جا به بعد «جمعیت» برات فقط یه عدد نیست، موضوع زندگی خود ماست.

📖 متن کتاب:

جمعیت کشور ما در سال ۱۳۹۵ به حدود ۸۰ میلیون نفر رسیده است. ایران سرزمین پهناوری است که جمعیت آن در همه‌جا به‌طور یکسان پراکنده نشده است. در برخی نواحی تراکم جمعیت بسیار زیاد و در برخی نواحی کم است.

📖 متن کتاب:

با افزایش جمعیت، میزان مصرف منابع افزایش می‌یابد. برای حفظ منابع طبیعی چه باید کرد؟ آیا بهترین راه، تغییر در سبک زندگی و مصرف نیست؟ یادتان نرود شما هم یکی از مصرف‌کنندگان هستید. حفاظت از منابع، وظیفهٔ مهم ما است. انسان‌ها نیز منابع و سرمایه‌های یک کشور هستند.

📖 متن کتاب:

شما با آموختن این فصل و انجام فعالیت‌های آن درمی‌یابید: معنای رشد جمعیت و تراکم جمعیت چیست؟ جمعیت ایران چه ویژگی‌هایی دارد؟ جمعیت ایران چگونه در کشور پراکنده شده است و این پراکندگی به چه عواملی بستگی دارد؟ چرا و چگونه باید از آب و خاک به‌عنوان دو منبع مهم محافظت کنیم؟

📖 متن کتاب:

در فصل پنجم با محیط زندگی خود آشنا شدید و دربارهٔ شهر یا روستای محل زندگیتان تحقیق کردید. اکنون کشور عزیز ما ایران بیش از ۸۰ میلیون نفر جمعیت دارد.

فکر کن و گفت‌وگو کن

سؤال کتاب: «شهر یا روستای شما چند نفر جمعیت دارد؟» یه سر به پایگاه اینترنتی مرکز آمار بزن یا از آموزگارت بپرس؛ بعدش جمعیت محل زندگی‌ت رو با ۸۰ میلیون کل کشور مقایسه کن.

روی صفحهٔ ۷۴ کتاب، داخل باکس «بیشتر بدانیم»، یه نقشهٔ رنگی از کشورهای همسایه هست که با سه نمونهٔ رنگ نشون می‌ده هر کشور ۱ میلیون نفره، ۱۰ میلیون نفره یا ۵۰ میلیون نفره. پایین نقشه هم نوشته: «آمار جمعیت کشورها براساس سال ۲۰۱۸ میلادی است.» با همین نقشه دو تا فعالیت کتاب رو حل می‌کنیم.

فعالیت‌های ۱ و ۲ کتاب — نقشه‌خوانی (صفحهٔ ۷۴)
  1. ۱نقشه‌خوانی: با توجه به نقشهٔ جمعیت کشورهای همسایه و راهنمای آن (۱ میلیون نفر، ۱۰ میلیون نفر، ۵۰ میلیون نفر)، ابتدا جمعیت کشورها را محاسبه کنید و سپس به ترتیب در جدول با رتبهٔ ۱ تا ۹ بنویسید. (دو نمونهٔ پرشدهٔ جدول کتاب: پاکستان ۲۴۲ میلیون نفر و ترکیه ۸۵ میلیون نفر)
  2. ۲ایران در بین کشورهای همسایه از نظر جمعیت در چه رتبه‌ای قرار دارد؟

صفحهٔ ۷۴ و ۷۶ کتاب • آمارگیری

جمعیت ایران چند نفر است؟

سرشماری؛ یعنی شمردن خانه‌به‌خانه

بنا بر سرشماری سال ۱۳۹۵، جمعیت ایران حدود ۸۰ میلیون نفر بود و امروز از این هم بیشتره. ولی از کجا می‌دونن؟ مرکز آمار ایران سرشماری می‌کنه؛ یعنی همهٔ خونه‌ها رو تک‌تک می‌شمره: چند نفرن؟ چند دختر و چند پسرن؟ چند سالشه و چه‌کار می‌کنه؟ این اطلاعات برای برنامه‌ریزی کشور حیاتیه: تعداد مدرسه و بیمارستان و مسیرهای حمل‌ونقل با همین آمار ساخته می‌شه.

ساختمان مرکز آمار ایران با تابلوی فارسی و انگلیسی
تصویر کتاب (ص ۷۶): مرکز آمار ایران — مسئول سرشماری کشور؛ شمردن خانه‌به‌خانهٔ مردم برای برنامه‌ریزی.

📖 متن کتاب:

در کشور ما «مرکز آمار ایران» مسئولیت سرشماری جمعیت را به عهده دارد. این مرکز، اطلاعات مختلف مربوط به جمعیت را هر ۵ سال یک بار جمع‌آوری و در کتاب‌ها یا نشریات الکترونیکی منتشر می‌کند. ما می‌توانیم علاوه بر استفاده از کتاب‌ها و نشریات این مرکز، با وارد شدن به پایگاه اینترنتی آن، اطلاعات موردنظرمان را دربارهٔ جمعیت به دست بیاوریم.
پانویس کتاب (واژه‌ها): سرشماری
سرشماری: شمارش تعداد افرادی که در یک مکان زندگی می‌کنند، در یک سال معین.

جمعیت فقط یه «عدد» نیست؛ ترکیب هم داره: چند درصد کودک، چند درصد جوان، چند درصد سالمند؟ چند نفر تو شهر و چند نفر تو روستا زندگی می‌کنن؟ وقتی این ترکیب رو بدونی، برنامه‌ریزی حسابی‌تر می‌شه؛ مثلاً اگه تعداد سالمندها زیاد بشه، باید بیمارستان و خانهٔ سالمند بیشتری بسازیم.

سرشماری یعنی چی؟
سرشماری یعنی شمردن کامل مردم یک کشور تو یه بازهٔ زمانی مشخص؛ قدیم‌ها با فرم‌های آماری، امروز با ثبت اینترنتی و تلفنی هم انجام می‌شه. حاصلش به برنامه‌ریزها می‌گه چند مدرسه، چند بیمارستان و چند مسیر حمل‌ونقل لازم داریم. برای همین وقتی نوبت سرشماری می‌رسه، شمرده‌شدن درست خودت و خونواده‌ت هم بخشی از همین کار مهمه!
فعالیت ۴ کتاب — آمارگیرهای کلاسی (صفحهٔ ۷۶)
  1. ۱به‌طور گروهی، تعداد جمعیت کلاس‌های مدرسه‌تان را پرس‌وجو کنید. سپس این تعداد را روی یک مقوا به‌صورت نمودار ستونی نمایش دهید.

🎮 بازی تطبیق: هر مورد را به جفت درستش وصل کن، بعد «بررسی» را بزن!

۰ از ۵ وصل شد

مفهوم درس ۱۳

تعریفش

ادامهٔ این درس مخصوص اعضای آسان‌درس است

40٪ ابتدای هر درس رایگان است؛ اما عضویت در آسان‌درس هم رایگان است! وارد حسابت شو یا ثبت‌نام کن تا همهٔ درس‌ها، آزمونک‌ها و جمع‌بندی‌ها برایت باز شود.

عضویت رایگان است و فقط با شمارهٔ موبایل انجام می‌شود — کمتر از یک دقیقه!

درسنامه را خواندی؟ حالا خودت را محک بزن!

آزمون ۲۵ سؤالی این درس — با توضیح هر جواب، نمرهٔ از ۲۰ و ذخیرهٔ نمرهٔ تو. برای آزمون دادن باید با حساب خودت وارد شوی؛ عضویت رایگان است.

بزن بریم آزمون!

لینک‌های مرتبط

درس ۱۳ از ۲۴