فصل ۲: عددهای صحیح
ریاضی هفتمفصل ۲۴ درس + مرورحل کامل همهٔ تمرین‌ها

فصل ۲: عددهای صحیح ✔

زیر صفر هم یه دنیای کاملِ باحاله — بیا با عددهای منفی آشنا شو! ❄️

شروع درس • صفحات ۱۳ تا ۲۶ کتاب ریاضی هفتم (چاپ ۱۴۰۳)

دمای اردبیل ۳ درجه بالای صفره و قراره ۱۰ درجه سردتر بشه؛ حالا چند درجه می‌شه؟ اگه فقط عددهای معمولی بلد باشی، همون‌جا گیر می‌کنی! تو این فصل با عددهای علامت‌دار (همون صحیح‌ها) رفیق می‌شیم: جمع و تفریقشون رو با محور و دایره‌های سیاه‌وسفید یاد می‌گیری، ضرب و تقسیم رو با کشف الگو خودت کشف می‌کنی و آخرش هم همهٔ تمرین‌های کتاب رو قدم‌به‌قدم با هم حل می‌کنیم. کتاب می‌گه: «از عددهای صحیح می‌توان برای بیان وضعیت سرما و گرمای هوا، عمق و ارتفاع نسبت به سطح زمین یا سطح دریا استفاده کرد.» — یعنی از دمای هوا تا عمق دریا، همه‌جا این عددها به کارت میان!

صفحات ۱۴ تا ۱۶ کتاب

معرفی عددهای علامت‌دار — عددهایی که جهت هم دارند!

قرینه‌گیری، محور عددهای صحیح و تبدیل تفریق به جمع

چند جا از زندگی روزمره عدد منفی دیدی؟ دماسنجِ زمستونی که «۵ درجه زیر صفر» نشون می‌ده، آسانسوری که می‌ره طبقهٔ «−۲» (دو طبقه زیر همکف)، یا عمق زیردریایی نسبت به سطح دریا. تو همهٔ این‌ها یه مبدأ داریم (صفر درجه، همکف، سطح دریا) و دو جهت مخالف: بالای مبدأ و پایین مبدأ. برای جدا کردن این دو جهت، به عددها علامت می‌دیم: بالای مبدأ رو مثبت (+) و پایین مبدأ رو منفی (−) می‌گیم. این قرارداد کاملاً به انتخاب خودمونه؛ فقط کافیه اول یه تصمیم بگیری و تا آخر مسئله بهش وفادار بمونی!

📖 متن کتاب:

«از عددهای صحیح (علامت‌دار) می‌توان برای بیان وضعیت سرما و گرمای هوا، همچنین عمق و ارتفاع نسبت به سطح زمین یا سطح دریا استفاده کرد.»
غواص در عمق دریا همراه ماهی‌های رنگی
شکل آغازین کتاب: سطح دریا مبدأ ماست — غواص در عمق، یعنی سمت عددهای منفی!

روی دایره‌های شماره‌دار بزن تا توضیح هر قسمت را ببینی

دماسنج داخل لیوان آب و یخ
دماسنج: علامت‌دارترین ابزار زندگی روزمره — بالای صفر مثبت، زیر صفر منفی.

مجموعهٔ عددهای صحیح سه بخش داره: صحیح‌های مثبت (همون عددهای طبیعیِ همیشگی)، صفر (که نه مثبته نه منفی؛ خودِ مبدأه) و صحیح‌های منفی. هر صحیح مثبت همون عدد طبیعی خودشه، فقط علامت + خورده: و . یعنی علامت + رو می‌تونی بنویسی یا ننویسی؛ ولی علامت − رو هیچ‌وقت نمی‌تونی حذف کنی، چون معنی عدد رو کامل عوض می‌کنه!

مجموعهٔ عددهای صحیح: منفی‌ها، صفر و مثبت‌ها — و به دو طرف بی‌نهایت ادامه دارد

قرینهٔ یک عدد یعنی چی؟
دو عددی که روی محور هم‌فاصله از صفر ولی تو دو سمت مخالف هستن، قرینهٔ همدیگه‌ان. قرینهٔ هر عدد مثبت می‌شه منفی، قرینهٔ هر عدد منفی می‌شه مثبت و قرینهٔ صفر هم خود صفره. برای قرینه‌گیری، نماد «−» رو سمت چپ عدد می‌ذاریم — مثل ۵ قدم جلو و ۵ قدم عقب از خونه: فاصله یکی، سمت برعکس!
فعالیت ۱ صفحهٔ ۱۴ کتاب

متحرکی از نقطهٔ «آ» روی محیط دایره حرکت می‌کند تا به نقطهٔ «ب» برسد و زاویهٔ «آ‌م‌ب» را بسازد؛ وقتی متحرک روی «آ» است اندازهٔ زاویه صفر است. اندازهٔ هر زاویه را با توجه به جهت‌های مثبت و منفی مشخص‌شده، با یک عدد علامت‌دار نشان دهید. (در شکل کتاب چهار زاویهٔ ۴۵°، ۴۵°، ۱۳۵° و ۴۰° با جهت‌های مختلف رسم شده است.)

فعالیت ۲ صفحهٔ ۱۴ کتاب — قرینه‌ها روی محور
  1. ۱قرینهٔ (+7) را روی محور پیدا کنید (مانند نمونهٔ کتاب).
  2. ۲قرینهٔ (−8) و قرینهٔ (−5) و قرینهٔ (+5) چقدر است؟
  3. ۳قرینهٔ قرینهٔ (+7) و قرینهٔ قرینهٔ (−7) را حساب کنید. از این تساوی‌ها چه نتیجه‌ای می‌گیرید؟
  4. ۴مانند نمونه: قرینهٔ (+3) یعنی −(+3) = −3؛ پس قرینهٔ (−4) و قرینهٔ (+5) را بنویسید.
  5. ۵قرینهٔ قرینهٔ (+5) یعنی −(−(+5)) چقدر می‌شود؟ و قرینهٔ قرینهٔ (−6)؟

💡 با محور برو: از صفر به اندازهٔ عدد حرکت کن، بعد از همون نقطه به سمت مخالف همون اندازه؛ هرجا رسیدی، قرینه‌ست.

حل کامل فعالیت ۲

همهٔ قرینه‌های فعالیت بالا را حساب کنید و نتیجهٔ کلی را بنویسید.

🗂️ بازی طبقه‌بندی: اول یک مورد را انتخاب کن، بعد سبدش را بزن — آخرش «بررسی» را بزن!

۰ از ۹ جا شد

فکر کن و گفت‌وگو کن

اگر در یک روز زمستانی دمای تهران ۴ درجه بالای صفر باشد و پیش‌بینی کنند «۱۰ درجه سردتر می‌شود»، دمای جدید چند درجه است؟ روی محور از +4 به سمت چپ (سرمایی) ۱۰ خانه برو. چرا جواب نمی‌تواند 6+ باشد؟

حالا وقتِ حرکت روی محوره! قاعده ساده‌ست: رفتن به راست = مثبت و رفتن به چپ = منفی. وقتی دو تا حرکت پشت سر هم انجام می‌شه، می‌تونیم براش یه جمع بنویسیم: حرکت اول عدد اوله و حرکت دوم عدد دوم. مثلاً «۴ خانه به راست، بعد ۲ خانه به چپ» یعنی که جوابش می‌شه.

فعالیت ۱ و ۲ صفحهٔ ۱۵ کتاب — حرکت روی محور

۱) برای هر حرکت روی محور یک عدد صحیح (مثبت، منفی یا صفر) بنویسید. ۲) وقتی دو حرکت پشت سر هم انجام می‌شود، مانند نمونهٔ کتاب برای هر حرکت یک جمع بنویسید. (نمونهٔ کتاب: (+4)+(−2) = +2)

تبدیل تفریق به جمع: a − b = a + (−b)

هر تفریقی رو می‌شه به جمع تبدیل کرد: تفریقِ b یعنی جمعِ قرینهٔ b. این مهم‌ترین ترفند کل فصله!

کتاب می‌گه: «عبارت (+4)−(+2) را می‌توانید به صورت تفریقی که در دورهٔ ابتدایی می‌نوشتید تبدیل کنید؛ یعنی ؛ تفریق را هم می‌توانیم به صورت جمع عددهای صحیح بنویسیم؛ مانند .» یعنی سه تا نوشتن داریم و هر سه یکی‌ان: تفریق معمولی، تفریق علامت‌دار و جمع با قرینه. تو تمرین‌ها هر کدوم که برات راحت‌تره رو انتخاب کن — جواب هر سه یکی‌ه.

نمونه‌های صفحهٔ ۱۵ کتاب — تبدیل تفریق به جمع

مانند نمونه‌های کتاب، تفریق‌ها را به جمع تبدیل کنید و حاصل را به دست آورید: −5−(−3) ، −7−4 ، −5−6 ، −4−(−5) ، 7−11

کار در کلاس صفحهٔ ۱۵ کتاب

ابتدا تفریق‌ها را به جمع تبدیل کنید، سپس برای هر جمع یک محور رسم کنید و به کمک آن حاصل را به دست آورید: −3−1 ، (−8)−(+5) ، (+7)+(−4) ، (−5)+8 ، (−5)−(−4)

ادامهٔ این درس مخصوص اعضای آسان‌درس است

40٪ ابتدای هر درس رایگان است؛ اما عضویت در آسان‌درس هم رایگان است! وارد حسابت شو یا ثبت‌نام کن تا همهٔ درس‌ها، آزمونک‌ها و جمع‌بندی‌ها برایت باز شود.

عضویت رایگان است و فقط با شمارهٔ موبایل انجام می‌شود — کمتر از یک دقیقه!

درسنامه را خواندی؟ حالا خودت را محک بزن!

آزمون ۲۵ سؤالی این درس — با توضیح هر جواب، نمرهٔ از ۲۰ و ذخیرهٔ نمرهٔ تو. برای آزمون دادن باید با حساب خودت وارد شوی؛ عضویت رایگان است.

بزن بریم آزمون!

لینک‌های مرتبط

درس ۲ از ۹