جزوهٔ فصل ۲: عددهای صحیح

جزوهٔ درس — صفحه‌های ۱۳ تا ۲۶ کتاب ریاضی هفتم (چاپ ۱۴۰۳)

جزوهٔ فصل ۲: عددهای صحیح

این جزوه همهٔ مطالب امتحانی فصل «عددهای صحیح» را یک‌جا و ساده‌روان جمع کرده است: عددهای علامت‌دار و قرینه، محور و مقایسه، چهار قانون طلایی جمع، ترفند «تفریق یعنی جمع با قرینه»، جمع ستونی یکان و دهگان و جدول علامت ضرب و تقسیم؛ با مسئله‌های معروف دما، آسانسور، زیردریایی و قطارِ مبدأ شاهرود. اوّل بخش‌ها را بخوان، بعد جواب سؤال‌ها را حدس بزن و آخر با کلیک روی «دیدن جواب» چک کن.

هدف درس

۱

عدد علامت‌دار و عدد صحیح را تعریف می‌کنی و کاربردهایشان را در دما و ارتفاع نام می‌بری.

۲

قرینهٔ هر عدد صحیح را می‌نویسی و می‌دانی علامت + قابل حذف است ولی علامت − هرگز حذف نمی‌شود.

۳

عددهای صحیح را روی محور مقایسه می‌کنی: هرچه راست‌تر، بزرگ‌تر.

۴

جمع دو عدد صحیح را با چهار قانون طلایی انجام می‌دهی و علامت جواب را قبل از محاسبه پیش‌بینی می‌کنی.

۵

تفریق را به جمع با قرینه تبدیل می‌کنی: a−b = a+(−b).

۶

علامت حاصل ضرب و تقسیم را با جدول علامت (هم‌نام‌ها مثبت، ناهم‌نام‌ها منفی) تعیین می‌کنی.

نکات کلیدی

  1. ★از عددهای صحیح (علامت‌دار) برای بیان وضعیت سرما و گرمای هوا و همچنین عمق و ارتفاع نسبت به سطح زمین یا سطح دریا استفاده می‌شود.
  2. ★عدد علامت‌دار دو بخش دارد: اندازه (خود عدد) و جهت (علامت)؛ مثل +۴۵ و −۴۵ که اندازهٔ هر دو ۴۵ است ولی جهتشان مخالف است و قرینهٔ همدیگرند.
  3. ★علامت + را می‌توان نوشت یا ننوشت: +3 = 3 و +7 = 7؛ ولی علامت − را هیچ‌وقت نمی‌توان حذف کرد، چون معنی عدد را کامل عوض می‌کند.
  4. ★قرینهٔ هر عدد همان فاصله از صفر است ولی در سمت مخالف؛ پس قرینهٔ (+3) یعنی −(+3) = −3 و قرینهٔ (−4) یعنی −(−4) = +4.
  5. ★روی محور هرچه راست‌تر، بزرگ‌تر: −5 < −3 < 0 < 2؛ دام رایج این است که چون 5>3 است خیلی‌ها فکر می‌کنند −5>−3 که اشتباه است.
  6. ★جمع دو عدد صحیح چهار قانون طلایی دارد: هر دو مثبت مثل عددهای طبیعی جمع می‌شوند (+3)+(+2)=+5؛ هر دو منفی اندازه‌ها جمع و جواب منفی (−3)+(−2)=−5؛ مخلوط با مثبت بزرگ‌تر اندازه‌ها تفریق و جواب مثبت (+9)+(−2)=+7؛ مخلوط با منفی بزرگ‌تر اندازه‌ها تفریق و جواب منفی.
  7. ★مدل دایره‌های سیاه و سفید: هر دایرهٔ سفید +1 و هر دایرهٔ سیاه −1؛ یک سفید و یک سیاه همدیگر را حذف می‌کنند؛ پس a+(−a)=0.
  8. ★روی محور، جمع عدد مثبت یعنی پرش به راست و جمع عدد منفی یعنی پرش به چپ؛ جواب جایی است که آخرین پیکان نسبت به صفر می‌ایستد.
  9. ★مهم‌ترین ترفند کل فصل: تفریقِ b یعنی جمعِ قرینهٔ b؛ پس a−b = a+(−b)؛ مثلاً 7−11 = 7+(−11) = −4 و (−7)−(−4) = (−7)+(+4) = −3.
  10. ★«منفی، منفی را مثبت می‌کند»: در (−20)−(−10) تفریقِ منفی یعنی جمعِ مثبت، پس جواب به سمت مثبت می‌رود: −20+10 = −10.
  11. ★جمع ستونی: 34+(−27) = (30−20)+(4−7) = 10+(−3) = +7؛ چون 34=30+4 و −27=−20−7 — جابه‌جایی و گروه‌بندی در جمع همیشه مجاز است.
  12. ★قبل از محاسبه، اول تخمین بزن (گرد کردن به نزدیک‌ترین صدهگان حساب ذهنی را راحت می‌کند) و بعد جواب دقیق را با آن چک کن؛ این همان کنترل عقلانی جواب است.
  13. ★ضرب به معنای پرش‌های مساوی: (+3)×(+2) یعنی ۳ بار پرش ۲ واحدی به راست = +6؛ جدول علامت ضرب: هم‌نام‌ها مثبت، ناهم‌نام‌ها منفی — همین جدول برای تقسیم هم درست است چون تقسیم ضرب معکوس است.
  14. ★0÷(−5) = 0 درست است، ولی تقسیم بر صفر اصلاً تعریف نشده است.
  15. ★در ضرب چند عدد، اگر تعداد منفی‌ها زوج باشد جواب مثبت و اگر فرد باشد جواب منفی است؛ اگر صفر هم وسط باشد کل جواب صفر است.

ادامهٔ این درس مخصوص اعضای آسان‌درس است

40٪ ابتدای هر درس رایگان است؛ اما عضویت در آسان‌درس هم رایگان است! وارد حسابت شو یا ثبت‌نام کن تا همهٔ درس‌ها، آزمونک‌ها و جمع‌بندی‌ها برایت باز شود.

عضویت رایگان است و فقط با شمارهٔ موبایل انجام می‌شود — کمتر از یک دقیقه!

جزوه را خواندی؟ حالا خودت را محک بزن!

آزمون ۲۵ سؤالی این درس — با توضیح هر جواب، نمره و ذخیرهٔ نمرهٔ تو. برای آزمون دادن باید با حساب خودت وارد شوی؛ عضویت رایگان است.

بزن بریم آزمون!

لینک‌های مرتبط

جزوهٔ ریاضی پایهٔ هفتم — صفحه‌های ۱۳ تا ۲۶ کتاب ریاضی هفتم (چاپ ۱۴۰۳) — آسان‌درس

جزوهٔ درس ۲ از ۹