اَلْعِلْمُ النَّقْشُ فِی الْحَجَرِ — دانش، نقشِ بر سنگ است؛ بیا ببینیم چرا عربی زبانِ دین و قرآنِ ماست!
شروع درس • صفحات ۲۳ تا ۳۴ کتاب
درس دوم یک پرسش بزرگ دارد: چرا عربی برای ما ایرانیها مهم است؟ متن درس با دلیل و مثال جواب میدهد: عربی زبان دین ماست، در فارسی آمیخته شده و از زبانهای جهانی است. بعد از متن، با قاعدهٔ تازهٔ سال آشنا میشوی: فعل مضارع و سه صیغهٔ آن یعنی أَفْعُل و تَفْعُل و تَفْعِلینَ. آمادهای؟ متن را با هم بخوانیم.
صفحهٔ ۲۴ کتاب
نخستین جملههای متن، جوابِ درس را میدهند

متن درس با حمدِ خدا شروع میشود: خدا را شکر میکنیم که سال گذشته موفّق شدیم و حالا میتوانیم متنهای ساده را بخوانیم. بعد کتاب یک واقعیت را یادآوری میکند: ما به یادگرفتن عربی نیازمندیم، چون این زبان، زبان دین ماست و فارسی هم با آن آمیخته است. این دو جمله، کلید فهمیدن بقیهٔ متن است.
📖 متن کتاب:
ترجمهٔ این بخش چنین است: «سپاس خدای را که ما در سال گذشته موفّق شدیم و تواناییم بر خواندن متنها و جملههای ساده. ما نیازمندیم به یادگرفتن زبان عربی؛ زیرا آن، زبان دین ماست و زبان فارسی نیز بسیار با آن آمیخته است». واژهٔ «مَمْزوجَة» یعنی آمیخته و واژهٔ «بِحاجَةٍ إلی» یعنی نیازمند به. دو واژه را در جمله ببین تا فراموششان نکنی.
فکر کن و گفتوگو کن
خودت را بیازما: دو دلیل متن برای اهمیت عربی را بدون نگاه به کتاب بگو؛ یکی دربارهٔ دین و یکی دربارهٔ زبان فارسی. بعد سه واژه از جملهٔ دوم متن، مثل تَعَلُّم و مَمْزوجَة و بِحاجَةٍ، را در یک جملهٔ فارسی به کار ببر تا در ذهنت بمانند. اگر جملهات روان شد، آمادهٔ ادامهٔ متن هستی.
صفحهٔ ۲۴ کتاب
واژههای متن — از رنگها تا سازمان ملل متحد
واژهنامهٔ این درس کمی طولانیتر است، اما خبر خوب اینکه خیلی از واژههایش شبیه فارسیاند: عالَم و عالم، حَیاة و حیات، سَهْل و ساده. شباهت واژهها تصادفی نیست؛ کتاب میگوید واژههای عربی فراوان در فارسی وارد شدهاند. جدول را بخوان و در کارتهای برگردان خودت را بسنج.
| واژهٔ عربی | معنا | نکته |
|---|---|---|
| أَحْمَر | قرمز | الْقَلَمُ الْأَحْمَر: خودکار قرمز |
| أَسْوَد | سیاه | الْقَلَمُ الْأَسْوَد: خودکار سیاه |
| تَعَلُّم | یاد گرفتن | مصدر فعل تَعَلَّمَ |
| جَعَلَ | قرار داد | در آیهٔ «وَ جَعَلْنا» میآید |
| حَدّاد | آهنگر | کار در مَصْنَع (کارگاه) |
| حَیاة | زندگی | شبیه فارسی: حیات |
| عالَم | جهان | عالَمین: جهانیان |
| قَدَرَ | توانست | قادِر: توانا |
| کَأَنَّ | گویا، انگار | حرف شبیهسازی |
| کَتَمَ | پنهان کرد | فعل ماضی |
| کُلّ | همه، هر | کُلُّ الرِّجالِ: همۀ مردان / کُلُّ رَجُلٍ: هر مردی |
| اَلْخامِس | پنجم | عدد ترتیبی |
| خَبّاز | نانوا | خُبْز: نان |
| سَهْل | آسان | شبیه فارسی: ساده |
| مُبین | آشکار، روشنکننده | لِسانٌ عَرَبیٌّ مُبین |
| مَمْزوج | آمیخته | فارسی با عربی آمیخته است |
| طَعام | غذا | جمع: أَطْعِمَة |
| مُنَظَّمَة | سازمان | مُنَظَّم: منظم |
| عالَمِیَّة | جهانی، بینالمللی | زبانهای جهانی |
| مُنَظَّمَةُ الْأُمَمِ الْمُتَّحِدَة | سازمان ملل متحد | اُمَم: جمع اُمَّة |
روی کارتها بزن تا برگردند!
صفحهٔ ۲۴ و ۲۵ کتاب
متن کامل درس با ترجمهٔ بخشبهبخش
حالا متن کامل درس را یکجا میخوانیم. اول عربیاش را روان بخوان؛ لازم نیست هر واژه را ترجمه کنی، فقط گوشت را به آهنگ جملهها عادت بده. بعد جدول ترجمه را ببین تا هر جمله سر جایش بنشیند. در پایان هم مثلِ زیبای «العلم النقش فی الحجر» را میخوانی و معنیاش را با هم درمییابیم.
📖 متن کتاب:
| بخشی از متن | ترجمه |
|---|---|
| إِنَّ اللُّغَةَ الْعَرَبیَّةَ مِنَ اللُّغاتِ الْعالَمِیَّةِ. | همانا عربی از زبانهای جهانی است. |
| اَلْقُرآنُ وَ الْأَحادِیثُ ﴿بِلِسانٍ عَرَبِیٍّ مُبینٍ﴾. | قرآن و حدیثها به لسان عربی مبین (زبان عربی روشن) است. |
| اَلْعَرَبیَّةُ مِنَ اللُّغاتِ الرَّسْمیَّةِ فِی مُنَظَّمَةِ الْأُمَمِ الْمُتَّحِدَةِ. | عربی از زبانهای رسمی در سازمان ملل متحد است. |
| اَلْإیرانِیُّونَ خَدَمُوا اللُّغَةَ الْعَرَبیَّةَ کَثیراً. | ایرانیان به زبان عربی بسیار خدمت کردند. |
| کَتَبَ الْفَیْروزآبادِیُّ کِتاباً کامِلاً ... اسْمُهُ «اَلْقاموسُ الْمُحیطُ». | فیروزآبادی کتاب کاملی در زبان عربی نوشت که نامش «القاموس المحیط» است. |
| سِیْبَوَیْهِ کَتَبَ أَوَّلَ کِتابٍ فِی قَواعِدِ اللُّغَةِ ... اسْمُهُ «اَلْکِتابُ». | سِیبَوَیه نخستین کتاب را در قواعد زبان عربی نوشت که نامش «الکتاب» است. |
| أَکْثَرُ أَسْماءِ الْأَوْلادِ وَ الْبَناتِ فِی الْعالَمِ الْإِسْلامِیِّ عَرَبیَّةٌ. | بیشتر نام پسران و دختران در جهان اسلام عربی است. |
| اَلْکَلِماتُ الْعَرَبیَّةُ کَثیرَةٌ فِی الْفارِسِیَّةِ ... | واژههای عربی در فارسی فراوان است و این به سبب احترام ایرانیان به زبان قرآن است. |
📖 متن کتاب:
این جملهٔ پایانی متن یک مثل است: «دانش، نقشِ بر سنگ است». نقشِ روی سنگ با باران و باد از بین نمیرود؛ دانش هم همینطور ماندگار است و هرگز از آدمی زایل نمیشود. این مثل را حفظ کن؛ هم در معنی متن به کار میآید و هم خودش یک پیامِ زیبا برای زندگی توست.
40٪ ابتدای هر درس رایگان است؛ اما عضویت در آساندرس هم رایگان است! وارد حسابت شو یا ثبتنام کن تا همهٔ درسها، آزمونکها و جمعبندیها برایت باز شود.
عضویت رایگان است و فقط با شمارهٔ موبایل انجام میشود — کمتر از یک دقیقه!
درسنامه را خواندی؟ حالا خودت را محک بزن!
آزمون ۲۵ سؤالی این درس — با توضیح هر جواب، نمرهٔ از ۲۰ و ذخیرهٔ نمرهٔ تو. برای آزمون دادن باید با حساب خودت وارد شوی؛ عضویت رایگان است.
بزن بریم آزمون!لینکهای مرتبط
درس ۲ از ۱۰