درس ۴: تجربهٔ تازه
داستان اسب کوچکفعل مضارع: یَـ، تَـ، نَـکنزالحکمةآزمونک ۱۸ سؤالی

درس ۴: تجربهٔ تازه

«تَفَکُّرُ ساعَةٍ خَیْرٌ مِنْ عِبادَةِ سَبْعینَ سَنَةً» — یک ساعت فکر کردن، بهتر از هفتاد سال عبادت است.

شروع درس • صفحات ۴۷ تا ۶۰ کتاب

درس چهارم قصهٔ اسب کوچکی است که برای اولین‌بار باید از نهر آب عبور کند. یک حیوان می‌گوید نهر کم‌عمق است و دیگری می‌گوید عمیق است و اسب کوچک باید فکر کند و نتیجه بگیرد. در این درس همچنین صورت‌های تازهٔ فعل مضارع برای «او» و «ما» را یاد می‌گیری و با واژه‌های تازهٔ داستان جلو می‌روی.

صفحهٔ ۴۹ و ۵۰ کتاب

اَلْتَّجْرِبَةُ الْجَدیدَة: قصهٔ عبور از نهر

اسب کوچک، دو نظرِ متضاد و یک تصمیم

خانوادهٔ کشاورز در میان مرغ‌ها
خانوادهٔ کشاورز در حیاط خانه؛ صفحهٔ آغاز درس تجربهٔ تازه (ص ۴۸)
کرّه‌اسپ در دل طبیعت
کرّه‌اسپ در دل طبیعت؛ تجربهٔ تازهٔ دنیا (ص ۵۱)

کتاب درس چهارم را با سخنی کوتاه از پیامبر شروع کرده است: یک ساعت فکر کردن بهتر از هفتاد سال عبادت است. همین جمله، کلید قصهٔ این درس است؛ چون اسب کوچکِ داستان هم قبل از تصمیم‌گیری باید خوب فکر کند. داستان در روستایی می‌گذرد و یک تجربهٔ کاملاً تازه برای قهرمان داستان را نشان می‌دهد.

📖 متن کتاب:

تَفَکُّرُ ساعَةٍ خَیْرٌ مِنْ عِبادَةِ سَبْعینَ سَنَةً. — رسولُ اللّٰهِ (ص ۴۹)

📖 متن کتاب:

کانَ فَرَسٌ صَغیرٌ مَعَ أُمِّهِ فی قَریَةٍ.

مادر اسب کوچک به او می‌گوید آن‌ها با انسان زندگی می‌کنند و به او خدمت می‌کنند؛ برای همین از فرزندش می‌خواهد کوله‌ای را به روستای همجوار ببرد. اسب کوچک کوله را برمی‌دارد و راه می‌افتد. در میانهٔ راه به نهر آبی می‌رسد و می‌ترسد؛ پس از گاوی که کنار نهر ایستاده، می‌پرسد آیا می‌تواند از آن عبور کند.

حیوانجملهٔ او در داستانیعنی
اَلْبَقَرَة (گاو)نَعَم؛ لَیْسَ النَّهْرُ عَمیقاً.بله؛ این نهر عمیق نیست.
اَلسِّنْجاب (سنجاب)لاّ؛ أَیُّها الْفَرَسُ الصَّغیرُ، أَنْتَ سَتَغْرَقُ فِی الْماءِ، هٰذا النَّهْرُ عَمیقٌ جِدّاً. عَلَیْکَ بِالرُّجوعِ. أَ تَفْهَمُ؟نه؛ ای اسب کوچک، تو در آب غرق خواهی شد؛ این نهر بسیار عمیق است. باید بازگردی. می‌فهمی؟

دو نظر متضاد دربارهٔ عبور از نهر (ص ۴۹ و ۵۰)

اسب کوچک سخن هر دو حیوان را می‌شنود و با خود می‌گوید: «ماذا أَفْعَلُ یا إِلٰهی؟» یعنی خدایا چه کند. او به نزد مادرش برمی‌گردد و قصه را برایش شرح می‌دهد. مادر می‌پرسد نظر تو چیست، آیا می‌توانی عبور کنی یا نه و بالاخره کی راست می‌گوید و کی دروغ.

اسب کوچک بعد از دو دقیقه جواب می‌دهد که گاو راست می‌گوید و سنجاب هم راست می‌گوید؛ یکی بزرگ است و دیگری کوچک و هر یک نظر خودش را گفته است. این پاسخ، پیام اصلی داستان است: درستیِ حرف به اندازهٔ گوینده بستگی دارد. اسب کوچک با همین تفکر تصمیمش را گرفت.

سپس به نهر می‌رود و می‌بیند گاو و سنجاب مشغول جدل‌اند: گاو می‌گوید من راست می‌گویم و تو دروغ می‌گویی، و سنجاب جواب می‌دهد من راست می‌گویم و تو دروغ می‌گویی. در پایان، اسب کوچک نهر را به‌سادگی عبور می‌کند. او برمی‌گردد و برای تجربهٔ تازه‌اش شاد می‌شود.

عنوان درس، از ریشهٔ «آزمودن»
عنوان درس، «اَلْتَّجْرِبَةُ الْجَدیدَة» یعنی تجربهٔ تازه است. واژهٔ «تَجْرِبَة» از فعل «جَرَّبَ» به معنی آزمودن می‌آید و واژهٔ فارسی «تجربه» هم همان است. پس داستان این درس، آزمودنِ یک راهِ تازه است؛ هم برای اسب کوچک و هم برای هر کسی که اولین‌بار کاری را انجام می‌دهد.
پیام داستان در یک نگاه
داستان می‌گوید نظرها می‌توانند متضاد باشند و انتخاب با خودِ توست. اسب کوچک به‌جای ترسیدن یا وسواس، حرف هر دو طرف را شنید، دربارهٔ اندازه و تجربهٔ آن‌ها فکر کرد و بعد تصمیم گرفت. نکتهٔ دستوری مهم این است که سنجاب با جملهٔ «أَنْتَ سَتَغْرَقُ فِی الْماءِ» از فعل آیندهٔ درس گذشته استفاده کرده است.
«سَتَغْرَقُ»؛ یادگار درس گذشته
سنجاب در جملهٔ «أَنْتَ سَتَغْرَقُ فِی الْماءِ» دقیقاً از همان قاعدهٔ درس سوم استفاده کرده است: «سَـ» به اول فعل مضارع چسبیده و آن را به آینده برده است. پس «سَتَغْرَقُ» یعنی غرق خواهی شد. نویسندهٔ کتاب عمداً قاعدهٔ درس قبل را داخل داستان درس جدید تکرار کرده تا فراموشش نکنی.

صفحهٔ ۴۸ کتاب

اَلْمُعْجَم: واژه‌نامهٔ درس چهارم

۱۸ واژهٔ تازه از داستان اسب کوچک

واژه‌نامهٔ این درس مملو از فعل‌هایی است که هم ماضی دارند هم مضارع؛ مثل «کَذَبَ و یَکْذِبُ» یا «صَدَقَ و یَصْدُقُ». همین جفت‌ها بهترین تمرین برای قاعدهٔ این درس‌اند. جدول را دو بار بخوان و بعد کارت‌های برگردان را بزن تا واژه‌ها در ذهنت جا بیفتد.

واژهٔ عربیمعنانکته
اِبْنُ آدَمآدمیزاد«اِبْن»: پسر، فرزند
فِضَّةنقرهدر حکمت «اَلسُّکوتُ ذَهَبٌ» آمده است
إلّافقط، جز این نیست کهحرف استثنا
فِعْلکار، انجام دادنفَعَلَ: انجام داد
جَدَلجدّل و بحثگاو و سنجاب مشغول جَدَل بودند
قادِمآیندهاَلْأُسْبوعُ الْقادِمُ: هفتهٔ آینده
خَطایاگناهان، خطاهامفرد: خَطیئَة
قَوْلگفتارقَالَ: گفت
شاهَدَ / یُشاهِدُدید / می‌بیندیُشاهِدُ الْمَریضَ: بیمار را معاینه می‌کند
کَذَبَ / یَکْذِبُدروغ گفت / دروغ می‌گویدتَکْذِبینَ: تو دروغ می‌گویی (مؤنث)
شَکَرَ / یَشْکُرُتشکّر کرد / تشکّر می‌کندیَشْکُرُ اللّٰهَ: خدا را سپاس می‌گوید
مُخْتَبَرآزمایشگاهفِی الْمُخْتَبَرِ: در آزمایشگاه
صَدَقَ / یَصْدُقُراست گفت / راست می‌گویدصادِق: راست‌گو
نَفْسخود، هامن«بِنَفْسِه»: با خودش
عاشَ / یَعیشُزندگی کرد / زندگی می‌کندنَعیشُ مَعَ الْإِنْسانِ: با انسان زندگی می‌کنیم
غَرِقَ / یَغْرَقُغرق شد / غرق می‌شودسَتَغْرَقُ: غرق خواهی شد
فَرَساسبالصَّغیر: کوچک
نَفَعَ / یَنْفَعُسود رساند / سود می‌رساندتَنْفَعُ أُسْرَتَها: به خانواده‌اش سود می‌رساند

روی کارت‌ها بزن تا برگردند!

جفتِ ماضی و مضارع را با هم حفظ کن
شش فعل این درس هر کدام دو صورت دارند: شاهَدَ و یُشاهِدُ، کَذَبَ و یَکْذِبُ، شَکَرَ و یَشْکُرُ، صَدَقَ و یَصْدُقُ، عاشَ و یَعیشُ، غَرِقَ و یَغْرَقُ و نَفَعَ و یَنْفَعُ. اگر هر بار اول معنای ماضی را بگویی و بعد مضارع را، هم واژه‌نامه را حفظ کرده‌ای و هم قاعدهٔ بخش «بدانیم» را تمرین کرده‌ای. در آزمونک هم دقیقاً از همین جفت‌ها سؤال آمده است.

فکر کن و گفت‌وگو کن

خودت را بیازما: شش جفت ماضی و مضارع واژه‌نامه را روی کاغذ بنویس و یکی‌یکی یکی را بپوشان؛ بعد از دوستت بخواه برای هر جفت یک جملهٔ کوتاه بسازد و تو ترجمه کنی. برای جمله‌های قصه هم اول حدس بزن گوینده کیست تا «تَکْذِبُ» و «تَصْدُقُ» را درست ترجمه کنی.

ادامهٔ این درس مخصوص اعضای آسان‌درس است

40٪ ابتدای هر درس رایگان است؛ اما عضویت در آسان‌درس هم رایگان است! وارد حسابت شو یا ثبت‌نام کن تا همهٔ درس‌ها، آزمونک‌ها و جمع‌بندی‌ها برایت باز شود.

عضویت رایگان است و فقط با شمارهٔ موبایل انجام می‌شود — کمتر از یک دقیقه!

درسنامه را خواندی؟ حالا خودت را محک بزن!

آزمون ۲۵ سؤالی این درس — با توضیح هر جواب، نمرهٔ از ۲۰ و ذخیرهٔ نمرهٔ تو. برای آزمون دادن باید با حساب خودت وارد شوی؛ عضویت رایگان است.

بزن بریم آزمون!

لینک‌های مرتبط

درس ۴ از ۱۰