درس ۵: دوستی
گفت‌وگوی آیلَر و اَسْرینفعل مضارع (۴)فن ترجمه: دو کاربرد «ما»آزمونک ۲۰ سؤالی

درس ۵: دوستی

«اَلْغَریبُ مَنْ لَیْسَ لَهُ حَبیبٌ» — غریب همان کسی است که دوستی ندارد.

شروع درس • صفحات ۶۱ تا ۷۰ کتاب

درس پنجم قصهٔ واقعی دو دانش‌آموز است که با یک گفت‌وگوی ساده در حیاط مدرسه آشنا می‌شوند و کشف می‌کنند همسایهٔ یکدیگرند. در این درس هم واژه‌های تازهٔ دوستی را یاد می‌گیری، هم صورت‌های فعل مضارع برای «او» و «ما» را با مثال‌های تازه تمرین می‌کنی و هم دو کاربرد کلمهٔ «ما» را در فن ترجمه می‌بینی. کنزالحکمة این درس هم پنج سخن گران‌بها دربارهٔ علم برایت می‌آورد.

صفحهٔ ۶۲ کتاب

اَلصَّداقَة: آشنایی از یک سلام

اَسْرین، دانش‌آموز تازه‌ای از سَنَندَج

دو دانش‌آموز در حال گفت‌وگو در مدرسه
دو دانش‌آموز در حال گفت‌وگو؛ قصهٔ دوستی در مدرسه (ص ۶۲)
دانش‌آموزان در زمین بازی مدرسه
دانش‌آموزان در زمین بازی مدرسه؛ جایی که دوستی شکل می‌گیرد (ص ۶۴)

کتاب درس پنجم را با قصهٔ یک دختر دانش‌آموز به اسم «اَسْرین» شروع کرده است. او در کلاس دوم متوسطه درس می‌خواند و از شهر سَنَندَج به تهران آمده است. در مدرسهٔ تازه هنوز دوستی ندارد و دو هفتهٔ اول را تنها گذرانده است؛ تا این‌که در هفتهٔ سوم، در روز شنبه، یکی از هم‌کلاسی‌هایش به اسم «آیلَر» سراغش می‌آید.

📖 متن کتاب:

«هِیَ جَاءَتْ مِنْ سَنَنْدَجِ إِلَی طَهْرَانَ. هِیَ طالِبَةٌ جَدیدَةٌ فِی الْمَدْرَسَةِ وَ بَقِیَتْ مُدَّةَ أُسْبُوعَیْنِ وَحیدَةً.»

ترجمهٔ این دو جمله چنین است: او از سَنَندَج به تهران آمد. او در مدرسه دانش‌آموز تازه‌ای است و دو هفته تنها ماند. واژهٔ «وَحیدَةً» حالِ اَسْرین را خوب نشان می‌دهد؛ یعنی در این دو هفته کسی نبود که با او حرف بزند یا با او بازی کند. حالا می‌فهمی چرا رسیدنِ آیلَر برای او این‌قدر مهم است.

متن این درس واقعی است
کتاب زیر متن درس یادداشتی گذاشته: این متن واقعی است و از فارسی به عربی برگردانده شده است. پس آنچه می‌خوانی قصهٔ ساختهٔ ذهن نویسنده نیست؛ یک ماجرای آشنایی واقعی بین دو دانش‌آموز ایرانی است. همین موضوع تمرین این درس را هم قابل‌لمس‌تر می‌کند؛ چون اسم‌ها و شهرها همه واقعی‌اند.

فکر کن و گفت‌وگو کن

یادت است وقتی برای اولین بار وارد یک محیط تازه شدی، اولین ساعت‌ها چه حسی داشتی؟ اَسْرین دو هفته در چنین حالی بود تا این که آیلَر با یک سلام و یک پرسش ساده این حس را عوض کرد. در ادامهٔ درس ببین این دو نفر در همان اولین گفت‌وگو دربارهٔ چه چیزهایی حرف می‌زنند.

صفحهٔ ۶۲ کتاب

اَلْمُعْجَم؛ واژه‌نامهٔ درس پنجم

واژه‌های تازه از دنیای دوستی و گفت‌وگو

واژه‌نامهٔ این درس عمدتاً از کلمه‌های متن گفت‌وگو ساخته شده است؛ پس هر واژه را با یادآوری صحنهٔ آشنایی آیلَر و اَسْرین به خاطر بسپار. بعضی واژه‌ها جمع هستند و مفردشان کنارشان نوشته شده؛ مثل «خَزائِن» که مفردش «خِزانَة» می‌شود. جدول را یک بار مرور کن و بعد کارت‌های برگردان پایین صفحه را چند بار بزن تا واژه‌ها در ذهنت جا بیفتد.

واژهٔ عربیمعنانکته
أَبْصاردیدگانمفرد: بَصَر
جِئْتُم / جِئْنا / جاءَآمدید / آمدیم / آمدماضیِ «آمدن»
أَتی / یَأْتیآمد / می‌آیدماضی و مضارع
حَبیبدوستجمع: أَحِبَّة و أَحِبّاء
إحْدَییکی ازبرای مؤنث؛ إحْدَی زَمیلةٍ: یکی از هم‌کلاسی‌ها
أَعْلَمداناترین، داناترصفت برتری
أَنْفُسِهِمبه خودشانمفرد: نَفْس؛ نَفْسِ الْمَکان: همان جا
خَزائِنگنجینه‌هامفرد: خِزانَة
دَمْعاشکجمع: دُموع
بِالتَّأکیدالبتّه، به‌طور قطعبرای تأکید جواب
ساحَةحیاط، میدانساحَةُ خُراسان: میدان خراسان
بَعْدَ ماپس از اینکهبرای ترتیب دو کار
السَّبْتشنبهروز اول هفته مدرسه
شَرِبَ / یَشْرَبنوشید / می‌نوشدماضی و مضارع
بِکُلِّ سُرُورٍبا کمال میلجوابِ دعوت
عُصْفُورگنجشکجمع: عَصافیر
مِصْباحچراغجمع: مَصابیح
جارهمسایهجمع: جیران
مُهِمَّةٌ إداریَّةٌمأموریت اداریعلت آمدن خانوادهٔ اَسْرین
واژه‌ها را در جمله ببین
واژه‌های این درس را با صحنهٔ گفت‌وگو به خاطر بسپار؛ «حَبیب» را با اَسْرینِ تنها، «جار» را با کشف همسایگی و «بِکُلِّ سُرُورٍ» را با پذیرش دعوت. اگر هر واژه را در یک جملهٔ خودت هم به کار ببری، دیگر فراموشش نمی‌کنی.
چهار جمع مکسّر این درس
واژه‌نامهٔ این درس چهار جمع مکسّر دارد: «عَصافیر» از عُصْفُور، «مَصابیح» از مِصْباح، «جیران» از جار و «دُموع» از دَمْع. در جمع مکسّر، شکل واژه کاملاً عوض می‌شود و نمی‌توان آن را از مفرد حدس زد؛ پس این چهار جمع را جفتی حفظ کن.

روی کارت‌ها بزن تا برگردند!

صفحهٔ ۶۲ تا ۶۴ کتاب

حِوار؛ دو اسم، دو شهر، یک محله

از معنای اسم‌ها تا کشف همسایگی

گفت‌وگو با سلام و پرسش از حال شروع می‌شود. آیلَر می‌پرسد «کَیْفَ حَالُکِ؟» یعنی حالت چطور است. اَسْرین جواب می‌دهد «اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ؛ جَیِّدَةٌ» یعنی خدا را شکر، خوبم.

بعد سراغ اسم‌ها می‌روند: «مَا اسْمُکِ؟» یعنی اسم تو چیست؟ اَسْرین خودش را معرفی می‌کند و می‌پرسد اسم تو چیست. آیلَر جواب می‌دهد «اسْمی آیلَر؛ اسْمٌ جَمیلٌ جِدّاً» یعنی اسم من آیلَر است؛ اسمی خیلی قشنگ.

جذاب‌ترین بخش گفت‌وگو، معنای اسم‌هاست. اَسْرین توضیح می‌دهد «أَسْرین» به کردی به معنای اشک است؛ همان واژهٔ عربی «دَمْع». آیلَر هم می‌گوید «آیلَر» به ترکی به معنای ماه‌ها یعنی «أَقْمار» است و اسمِ قشنگی هم هست. ببین که دو نفر از دو شهر و دو زبان مختلف، با هم فارسی و عربی حرف نمی‌زنند؛ با عربی هم‌کلاس می‌شوند و دوست.

بعد نوبت شهرها می‌شود. آیلَر می‌گوید «أَنا مِنْ تَبْرِیزَ وَ ساکِنَةٌ هُنا» یعنی من تبریزی‌ام و اینجا ساکنم. سپس از اَسْرین می‌پرسد از کدام شهری و او جواب می‌دهد من سَنَندَجی‌ام؛ پس هر دو غریبهٔ تهران‌اند.

آیلَر می‌پرسد «لِماذا جِئْتُمْ إِلَی طَهْرانِ؟» یعنی چرا به تهران آمدید؟ جواب روشن است: «لِأَنَّ والِدی فِی مُهِمَّةٍ إداریَّةٍ» یعنی چون پدرم در یک مأموریت اداری است. این مأموریت دو سال طول می‌کشد.

سپس شگفتی اصلی اتفاق می‌افتد. آیلَر می‌پرسد خانه‌تان کجاست و اَسْرین می‌گوید «فِی ساحَةِ خُراسان» یعنی در میدان خراسان. آیلَر با تعجب می‌گوید «عَجَباً! بَیْتُنا فِی نَفْسِ الْمَکانِ» یعنی عجب است، خانهٔ ما همان‌جاست! اَسْرین باورش نمی‌شود و می‌پرسد «أَ تَصَدَّقینَ؟!» یعنی راست می‌گویی؟ آیلَر محکم جواب می‌دهد «نَعَم؛ بِالتَّأکیدِ» یعنی بله؛ البتّه.

تهِ ماجرا هم شیرین‌تر است. اَسْرین می‌پرسد «فَکَیْفَ ما رَأَیْتُکِ حَتّی الْآنَ؟» یعنی پس چطور است که تا حالا تو را ندیده‌ام. آیلَر خلاصهٔ ماجرا را می‌گوید: «فَنَحْنُ جارَتانِ وَ زَمیلاتانِ!» یعنی پس ما همسایه و هم‌کلاس هستیم!

در پایان، اَسْرین او را به خانه‌شان دعوت می‌کند و آیلَر با «بِکُلِّ سُرُورٍ» دعوت را می‌پذیرد. او می‌گوید بعد از اجازهٔ پدر و قبول مادرش می‌آید. حتی می‌پرسد پدر و مادر اَسْرین هم می‌آیند و قرار می‌شود بپرسد و خبر بدهد.

دو زبان ایرانی در یک گفت‌وگو
متن کتاب نشان می‌دهد نام‌های ایرانی از زبان‌های گوناگون می‌آیند: اَسْرین معنای نامش را به کردی گفت (به معنای اشک) و آیلَر به ترکی (به معنای ماه‌ها). این دو نفر از دو شهر و دو زبان‌اند، اما در کلاس عربی هم‌کلاس و در تهران همسایه شدند. پس زبان می‌تواند پلِ آشنایی باشد.

📖 متن کتاب:

«اَلْغَریبُ مَنْ لَیْسَ لَهُ حَبیبٌ» — امام علی علیه‌السلام: غریب همان کسی است که دوستی ندارد.
چرا این حدیث وسط گفت‌وگو آمده است؟
کتاب این سخن کوتاه از امام علی علیه‌السلام را در کادری کنار متن درس گذاشته است. پیامش روشن است: غریب بودن به شهر مربوط نیست؛ به دل مربوط است. اَسْرین در تهران غریب بود، اما وقتی آیلَر با او گفت‌وگو کرد و دوست شد، دیگر غریبه‌ای در کار نبود. این حدیث کلید فهم موضوع درس پنجم است.

🎮 بازی تطبیق: هر مورد را به جفت درستش وصل کن، بعد «بررسی» را بزن!

۰ از ۶ وصل شد

پرسش یا شخص

جواب درست

ادامهٔ این درس مخصوص اعضای آسان‌درس است

40٪ ابتدای هر درس رایگان است؛ اما عضویت در آسان‌درس هم رایگان است! وارد حسابت شو یا ثبت‌نام کن تا همهٔ درس‌ها، آزمونک‌ها و جمع‌بندی‌ها برایت باز شود.

عضویت رایگان است و فقط با شمارهٔ موبایل انجام می‌شود — کمتر از یک دقیقه!

درسنامه را خواندی؟ حالا خودت را محک بزن!

آزمون ۲۵ سؤالی این درس — با توضیح هر جواب، نمرهٔ از ۲۰ و ذخیرهٔ نمرهٔ تو. برای آزمون دادن باید با حساب خودت وارد شوی؛ عضویت رایگان است.

بزن بریم آزمون!

لینک‌های مرتبط

درس ۵ از ۱۰