جزوهٔ درس ۵: دوستی

جزوهٔ درس — صفحات ۶۱ تا ۷۰ کتاب

جزوهٔ درس ۵: دوستی

درس پنجم قصهٔ واقعی و شیرین دوستی است؛ قصهٔ آشنایی اَسْرین، دانش‌آموز سَنَندَجی که با خانواده‌اش به تهران آمده، با آیلَر، هم‌کلاسی‌ای از تبریز. اَسْرین دو هفتهٔ اول مدرسه را تنها گذرانده بود تا این‌که در روز شنبه، در حیاط مدرسه، آیلَر با یک سلام و پرسش ساده سراغش آمد. در همین گفت‌وگو معنای دو اسم ایرانی را می‌فهمی؛ اَسْرین به کردی یعنی اشک و آیلَر به ترکی یعنی ماه‌ها. شگفتی قصه هم آنجاست که خانهٔ این دو نفر در میدان خراسان در یک جاست؛ پس آن‌ها همسایه و هم‌کلاس شدند. وسط درس، کتاب حدیث کوتاه امام علی علیه‌السلام را آورده است: غریب همان کسی است که دوستی ندارد. در قواعد، صورت‌های فعل مضارع برای «او» و «ما» را با مثال‌های تازهٔ گنجشک و زرافه و فوتبال تمرین می‌کنی. در فن ترجمه هم دو کاربرد کلمهٔ «ما» را با دو آیهٔ قرآن می‌بینی؛ یک بار منفی‌کنندهٔ فعل ماضی و یک بار پرسشی به معنای «چیست». در پایان، کنزالحکمةٔ درس با پنج سخن گران‌بها دربارهٔ علم می‌آید؛ از چراغ‌های زمین تا کلیدِ گنجینه‌ها که همان پرسیدن است. اول بخش‌ها را بخوان، بعد خودت جواب سؤال‌ها را حدس بزن و آخر با کلیک روی «دیدن جواب» چک کن.

هدف درس

۱

می‌خوانی قصهٔ واقعی آشنایی آیلَر و اَسْرین را و می‌گویی هر یک از کدام شهر آمده و نامشان چه معنایی دارد.

۲

می‌شناسی معنای واژه‌های تازهٔ دوستی را؛ مثل حَبیب، جار، ساحَة، دَمْع و بِکُلِّ سُرُورٍ.

۳

می‌نویسی صیغه‌های فعل مضارع برای «او» و «ما» (یَفْعُل، تَفْعُل، نَفْعُل) را و با سه حرف یَـ، تَـ و نَـ جمله می‌سازی.

۴

می‌ترجمی جمله‌های کتاب را؛ مثل «هٰذا الْعُصْفُورُ یَشْرَبُ الْماءَ» و «نَحْنُ نَلْعَبُ کُرَةَ الْقَدَمِ».

۵

می‌دانی دو کاربرد «ما» را و تشخیص می‌دهی «ما»ی منفی‌کننده و «ما»ی پرسشی را در آیه‌ها و جمله‌ها.

۶

می‌توانی پنج سخن کنزالحکمةٔ درس را ترجمه کنی و حدیث «اَلْغَریبُ مَنْ لَیْسَ لَهُ حَبیبٌ» را با معنا و پیامش بگویی.

نکات کلیدی

  1. ★درس پنجم با قصهٔ واقعی اَسْرین شروع می‌شود؛ او در کلاس دوم متوسطه درس می‌خواند و از سَنَندَج به تهران آمده است؛ دو هفتهٔ اول را تنها گذرانده بود تا این‌که در هفتهٔ سوم، در روز شنبه، آیلَر سراغش آمد (ص ۶۲).
  2. ★جملهٔ آغازین متن: «هِیَ جَاءَتْ مِنْ سَنَنْدَجِ إِلَی طَهْرَانَ. هِیَ طالِبَةٌ جَدیدَةٌ فِی الْمَدْرَسَةِ وَ بَقِیَتْ مُدَّةَ أُسْبُوعَیْنِ وَحیدَةً»؛ ترجمه: او از سَنَندَج به تهران آمد. او در مدرسه دانش‌آموز تازه‌ای است و دو هفته تنها ماند؛ «وَحیدَةً» حالِ اَسْرین را خوب نشان می‌دهد؛ یعنی کسی نبود که با او حرف بزند یا با او بازی کند (ص ۶۲).
  3. ★کتاب زیر متن درس یادداشتی گذاشته است: این متن واقعی است و از فارسی به عربی برگردانده شده است؛ پس آنچه می‌خوانی قصهٔ ساختهٔ ذهن نویسنده نیست و اسم‌ها و شهرها همه واقعی‌اند (ص ۶۲).
  4. ★معنای اسم‌ها در گفت‌وگو: «اَسْرین» به کردی به معنای اشک است؛ همان واژهٔ عربی «دَمْع»؛ و «آیلَر» به ترکی به معنای ماه‌ها یعنی «أَقْمار» است؛ دو نفر از دو شهر و دو زبان، با عربی هم‌کلاس و دوست شدند (ص ۶۲).
  5. ★علت آمدن خانوادهٔ اَسْرین: «لِماذا جِئْتُمْ إِلَی طَهْرانِ؟» پرسش آیلَر بود و جواب روشن است: «لِأَنَّ والِدی فِی مُهِمَّةٍ إداریَّةٍ» یعنی چون پدرم در یک مأموریت اداری است؛ این مأموریت دو سال طول می‌کشد (ص ۶۲ و ۶۳).
  6. ★کشف همسایگی: اَسْرین گفت خانه‌شان «فِی ساحَةِ خُراسان» یعنی میدان خراسان است و آیلَر با تعجب گفت «عَجَباً! بَیْتُنا فِی نَفْسِ الْمَکانِ» یعنی خانهٔ ما همان‌جاست؛ تهِ ماجرا: «فَنَحْنُ جارَتانِ وَ زَمیلاتانِ» یعنی ما همسایه و هم‌کلاس هستیم (ص ۶۳).
  7. ★آیلَر با «بِکُلِّ سُرُورٍ» یعنی با کمال میل دعوت اَسْرین را پذیرفت؛ گفت بعد از اجازهٔ پدر و قبول مادر می‌آید؛ خانوادهٔ آیلَر هم «جِئْنا قَبْلَ شَهْرٍ» یعنی قبل از یک ماه به آن محله آمده بودند (ص ۶۳).
  8. ★حدیث محوری درس از امام علی علیه‌السلام در کادری کنار متن درس: «اَلْغَریبُ مَنْ لَیْسَ لَهُ حَبیبٌ» یعنی غریب همان کسی است که دوستی ندارد؛ پیامش این است که غریب بودن به شهر مربوط نیست؛ به دل مربوط است و دوستی، غریبی را تمام می‌کند (ص ۶۴).
  9. ★قاعدهٔ «فعل مضارع (۴)» در ص ۶۵ صورت‌های درس قبل را تثبیت می‌کند: برای او مذکر «یَفْعُل»، برای او مؤنث «تَفْعُل» و برای ما «نَفْعُل»؛ مثال‌های کتاب: «هٰذا الْعُصْفُورُ یَشْرَبُ الْماءَ»، «هٰذِهِ الزَّرافَةُ تَشْرَبُ الْماءَ»، «نَحْنُ نَلْعَبُ کُرَةَ الْقَدَمِ» و «نَحْنُ نَعْمَلُ فِی الْمُخْتَبَرِ».
  10. ★فرمول صرف: «یَـ / تَـ / نَـ + ساقِ فعل»؛ ساقِ فعل «شَرِبَ» همان «شْرَب» است؛ پس یَشْرَبُ، تَشْرَبُ و نَشْرَبُ می‌شود؛ مضارع در فارسی با «می‌» ترجمه می‌شود و هم حال را می‌رساند و هم گاهی آینده را (ص ۶۵).
  11. ★فن ترجمهٔ ص ۶۶ دو کاربرد برای کلمهٔ «ما» می‌آورد: «ما»ی منفی‌کنندهٔ فعل ماضی مثل ﴿ما سَمِعْنا﴾ یعنی نشنیدیم (سورهٔ مؤمنون، آیهٔ ۲۴) و «ما»ی پرسشی به معنای «چیست» مثل ﴿ما تِلْکَ بِیَمینِکَ یا مُوسیٰ﴾ یعنی ای موسی، آن چیست در دست راستت؟ (سورهٔ طه، آیهٔ ۱۷).
  12. ★تشخیص دو «ما»: اگر «ما» درست قبل از یک فعل ماضی آمده باشد معمولاً آن فعل را منفی می‌کند؛ اما اگر در ابتدای پرسش باشد و بعدش اسم یا اشاره‌ای مثل «تِلْکَ» بیاید، معنایش «چیست» است؛ تمرین کتاب: ﴿ما ظَلَمْناهُم وَلٰکِنْ ظَلَموا أَنْفُسَهُم﴾ یعنی ما به آنان ستم نکردیم؛ بلکه خودشان بر خودشان ستم کردند (آیهٔ ۱۰۱ سورهٔ هود، ص ۶۶).
  13. ★چهار جمع مکسّر واژه‌نامهٔ ص ۶۲: «عَصافیر» از عُصْفُور، «مَصابیح» از مِصْباح، «جیران» از جار و «دُموع» از دَمْع؛ در جمع مکسّر شکل واژه کاملاً عوض می‌شود و نمی‌توان آن را از مفرد حدس زد؛ پس این چهار جمع را جفتی حفظ کن.
  14. ★کنزالحکمةٔ ص ۶۹ پنج سخن کوتاه دربارهٔ علم دارد؛ از «اَلْعُلَماءُ مَصابیحُ الْأَرْضِ» تا «اَلْعِلْمُ خَیْرٌ مِنَ الْمالِ»؛ پیام مشترک هر پنج سخن این است که ارزش واقعی از علم می‌آید نه از ثروت و کلیدِ رسیدن به علم، پرسیدن است.

ادامهٔ این درس مخصوص اعضای آسان‌درس است

40٪ ابتدای هر درس رایگان است؛ اما عضویت در آسان‌درس هم رایگان است! وارد حسابت شو یا ثبت‌نام کن تا همهٔ درس‌ها، آزمونک‌ها و جمع‌بندی‌ها برایت باز شود.

عضویت رایگان است و فقط با شمارهٔ موبایل انجام می‌شود — کمتر از یک دقیقه!

جزوه را خواندی؟ حالا خودت را محک بزن!

آزمون ۲۵ سؤالی این درس — با توضیح هر جواب، نمره و ذخیرهٔ نمرهٔ تو. برای آزمون دادن باید با حساب خودت وارد شوی؛ عضویت رایگان است.

بزن بریم آزمون!

لینک‌های مرتبط

جزوهٔ عربی پایهٔ هشتم — صفحات ۶۱ تا ۷۰ کتاب — آسان‌درس

جزوهٔ درس ۵ از ۱۰