مطالعات هشتمورود اسلام به ایرانآزمونک ۱۶ سؤالی

درس ۱۱: ورود اسلام به ایران

با ورود سپاه اسلام به ایران، روزهای امپراتوری ساسانی به پایان رسید و فصل تازه‌ای در تاریخ ایران باز شد؛ بیا ببینیم این ماجرا چگونه پیش رفت!

شروع درس • صفحات ۶۴ تا ۶۹ کتاب

در این درس اول می‌بینیم که ایران در زمان ظهور اسلام چه وضعی داشت و چرا دربار ساسانی ضعیف و بی‌پناه شده بود. سپس روند فتح ایران و سقوط ساسانیان را دنبال می‌کنیم و با دوران حکومت امویان و عباسیان آشنا می‌شوی. در پایان هم دلیل مسلمان شدن داوطلبانهٔ ایرانیان را می‌خوانیم و با آزمونک خودت را محک می‌زنی.

صفحهٔ ۶۴ کتاب • آغاز درس

ایران در زمان ظهور اسلام

درباری خسته از رقابت و مردمی خسته از تبعیض

هنگام ظهور اسلام در شبه‌جزیرهٔ عربستان، خسروپرویز بر ایران حکومت می‌کرد. پیامبر او را به پذیرش اسلام دعوت کرد، اما این دعوت پذیرفته نشد. حتی وقتی نامهٔ رسول خدا به دست خسروپرویز رسید، از روی غرور و جهالت آن را پاره کرد. پس از مدتی خسروپرویز به دست پسر خود به قتل رسید و رقابت و دشمنی در درون دربار ساسانی بیشتر شد.

📖 متن کتاب:

«درود بر آن که پیرو هدایت شود و به خدا و پیغمبر او ایمان آورد و شهادت دهد که خدایی جز خدای یکتا نیست.»
نامهٔ پیامبر به خسروپرویز
رسول خدا در نامهٔ خود به شاه ایران، او را به ایمان آوردن به خدای یگانه فراخواند و هشدار داد که اگر روی گردانی، گناه مجوسان یعنی زرتشتیان به گردن تو خواهد بود. این نامه در کتاب «تاریخ طبری» ثبت شده است. خسروپرویز از روی غرور پاسخ درستی به این دعوت نداد و نامه را پاره کرد.

این رقابت‌ها برای ایران گران تمام شد. در مدت چهار سال، بیش از ده نفر بر تخت شاهی نشستند. شورش فرماندهان و دخالت آنان در رقابت‌های سیاسی، روحیهٔ سپاهیان را تضعیف کرده و توان جنگی آنان را کاهش داده بود. مردم نیز به دلیل نظام طبقاتی و بی‌عدالتی‌ها و تبعیض‌های اجتماعی و مالیات‌های سنگین، از حکومت ساسانیان ناراضی بودند.

بحران‌های اواخر دورهٔ ساسانی
در اواخر دورهٔ ساسانی، بر اثر طغیان رودهای دجله و فرات و شکسته شدن سدها، بخش‌های وسیعی از زمین‌ها و مزارع حاصلخیز در بین‌النهرین از بین رفت. این سرزمین منبع درآمد مهمی برای حکومت بود؛ پس ضرر آن برای خزانه و مردم بسیار سنگین بود. به دنبال آن قحطی پدید آمد و بیماری‌های طاعون و وبا شیوع یافت و اوضاع روزبه‌روز بدتر شد.

روی کارت‌ها بزن تا برگردند!

هدف فصل — چرا حکومت ساسانی سقوط کرد؟

چرا حکومت ساسانی سقوط کرد؟

صفحهٔ ۶۵ کتاب • از قادسیه تا مرو

فتح ایران و سقوط ساسانیان

از تصرف بین‌النهرین تا پایان بیش از چهارصد سال فرمانروایی

در زمان خلیفهٔ اول ابوبکر، اعراب مسلمان مناطقی از بین‌النهرین را تصرف کردند. در دورهٔ خلافت عمر، بخش اعظم ایران به دست اعراب مسلمان فتح شد؛ او در آغاز خلافتش سپاه بزرگی روانهٔ ایران کرد. سربازان مسلمان روحیهٔ بالاتر و انگیزهٔ بیشتری داشتند و همین موضوع در پیروزی آنان نقش مهمی داشت.

مرحلهٔ ۱: تصرف بین‌النهرین

در زمان خلیفهٔ اول ابوبکر، مناطقی از بین‌النهرین به دست اعراب مسلمان تصرف شد.

روی هر پله بزن تا توضیحش را ببینی

یزدگرد سوم آخرین پادشاه ساسانی بود. امپراتوری ساسانی بیش از چهارصد سال بر ایران فرمانروایی کرده بود و با مرگ یزدگرد به پایان رسید. نکتهٔ مهم اینجاست که مردم به دلیل ظلم‌های حکومت ساسانی، نه تنها آن را برای مقابله با سپاه اسلام یاری نمی‌کردند، بلکه خود پادشاهشان را نیز کشتند.

چرا مردم از ساسانیان پشتیبانی نکردند؟
مردم ایران سال‌ها مالیات‌های سنگین داده بودند و از نظام طبقاتی و تبعیض‌های اجتماعی به ستوه آمده بودند. از بین رفتن مزارع و قحطی و بیماری‌ها هم زندگی آنان را سخت‌تر کرده بود. برای همین در برابر سپاه اسلام، انگیزه‌ای برای دفاع از پادشاه خود نداشتند. این وضعیت نشان می‌دهد سقوط یک حکومت اغلب از درون آغاز می‌شود.

فکر کن و گفت‌وگو کن

فکر و گفت‌وگو کنید: به نظر شما اگر دربار ساسانی به جای غرور و جهالت، به دعوت پیامبر پاسخ درست می‌داد و به گفت‌وگو می‌پرداخت، چه چیزی ممکن بود تغییر کند؟ واکنش خسروپرویز چه پیامدی برای مردم ایران داشت؟ دربارهٔ اهمیت دوری از غرور در تصمیم‌های بزرگ با همکلاسی‌های خود گفت‌وگو کنید.

فعالیت کتاب
  1. ۱کاربرگهٔ شمارهٔ ۷ را انجام دهید و نمودار علت و معلول سقوط ساسانیان را در کلاس کامل کنید.
  2. ۲روی نقشهٔ کتاب، مسیر حملهٔ اعراب مسلمان به ایران را دنبال کن و محل جنگ‌های قادسیه و نهاوند را پیدا کن.
  3. ۳با همکلاسی‌ات گفت‌وگو کن: چرا سپاه مسلمانان در نبردها روحیهٔ بالاتر و انگیزهٔ بیشتری داشت؟
فعالیت ۱ کتاب — نمودار علت و معلول سقوط ساسانیان

کاربرگهٔ شمارهٔ ۷ را انجام دهید و نمودار علت و معلول سقوط ساسانیان را در کلاس کامل کنید.

فعالیت ۲ کتاب — مسیر حمله بر نقشه

روی نقشهٔ کتاب، مسیر حملهٔ اعراب مسلمان به ایران را دنبال کن و محل جنگ‌های قادسیه و نهاوند را پیدا کن.

فعالیت ۳ کتاب — روحیهٔ بالاتر سپاه اسلام

با همکلاسی‌ات گفت‌وگو کن: چرا سپاه مسلمانان در نبردها روحیهٔ بالاتر و انگیزهٔ بیشتری داشت؟

ادامهٔ این درس مخصوص اعضای آسان‌درس است

40٪ ابتدای هر درس رایگان است؛ اما عضویت در آسان‌درس هم رایگان است! وارد حسابت شو یا ثبت‌نام کن تا همهٔ درس‌ها، آزمونک‌ها و جمع‌بندی‌ها برایت باز شود.

عضویت رایگان است و فقط با شمارهٔ موبایل انجام می‌شود — کمتر از یک دقیقه!

درسنامه را خواندی؟ حالا خودت را محک بزن!

آزمون ۲۵ سؤالی این درس — با توضیح هر جواب، نمرهٔ از ۲۰ و ذخیرهٔ نمرهٔ تو. برای آزمون دادن باید با حساب خودت وارد شوی؛ عضویت رایگان است.

بزن بریم آزمون!

لینک‌های مرتبط

درس ۱۱ از ۱۴