پس از پذیرش اسلام، ایران دوباره درخشید؛ سلسلههای ایرانی و دانشمندان ایرانی، عصر طلایی فرهنگ و تمدن ایرانی-اسلامی را ساختند!
شروع درس • صفحات ۷۰ تا ۷۸ کتاب
در این درس اول با داستان تأسیس سلسلههای ایرانی در قرنهای سوم تا پنجم هجری آشنا میشوی و میبینی هر کدام چگونه به قدرت رسیدند. سپس نقش پررنگ ایرانیان در علم و دانش را میخوانی و با عالمان بزرگ و آثار آنان آشنا میشوی. در پایان هم سراغ زبان فارسی و معماری و هنر میرویم و با آزمونک خودت را محک میزنی.
صفحهٔ ۷۰ تا ۷۳ کتاب • آغاز درس
از ضعف خلافت عباسی تا روی کار آمدن فرمانروایان ایرانی
خلافت عباسیان پس از یک قرن فرمانروایی ضعیف شد. خلفا دیگر نمیتوانستند قلمرو پهناور خود را به خوبی اداره کنند. از این رو شرایط مناسبی برای تشکیل سلسلههای ایرانی به وجود آمد. این سلسلهها نقش و سهم زیادی در رونق و شکوفایی فرهنگ و تمدن ایرانی-اسلامی داشتند.






طاهریان و صفاریان و علویان و سامانیان و آل بویه مهمترین سلسلههای ایرانی بودند که در فاصلهٔ قرنهای سوم تا پنجم هجری بر بخشهایی از ایران حکومت میکردند. این سلسلهها به جز علویان طبرستان، ریشه و تبار ایرانی داشتند. آنها بهتدریج به تسلط عباسیان بر ایران پایان دادند.
🗂️ بازی طبقهبندی: اول یک مورد را انتخاب کن، بعد سبدش را بزن — آخرش «بررسی» را بزن!
۰ از ۶ جا شدچگونگی به قدرت رسیدن این سلسلهها و روابط آنان با خلافت عباسی متفاوت بود. طاهریان و سامانیان با فرمان خلفای عباسی به قدرت رسیدند و با تأیید آنها به حکومت خود ادامه دادند.
امیران این دو سلسله معمولاً نسبت به خلفا اظهار وفاداری و فرمانبری میکردند. البته آنها در ادارهٔ امور قلمرو خود مستقل بودند و اجازه نمیدادند نمایندگان خلیفه در امور داخلی آنان دخالت کنند.
بنیانگذاران صفاریان و علویان طبرستان و آل بویه، بیآنکه اجازه و فرمانی از خلفای عباسی بگیرند، حکومت خود را برپا کردند. یعقوب لیث، مؤسس سلسلهٔ صفاریان، با پشتیبانی مردم سیستان و بهخصوص گروه عیاریان به قدرت دست یافت.
روابط او با خلیفهٔ عباسی خصمانه بود؛ او علاوه بر برانداختن حکومت طاهریان، به عراق لشکرکشی کرد و قصد داشت بغداد را تصرف کند، اما از سپاه خلیفه شکست خورد. یعقوب در فکر جبران این شکست بود، اما بیماری و مرگ فرصت جنگی دیگر را به او نداد.
قلمرو آل بویه از سال ۳۲۲ تا ۴۴۷ هجری دوام آورد. عضدالدوله مشهورترین فرمانروای آل بویه بود. بند امیر در فارس به دستور او ساخته شد. این بنا نشان میدهد فرمانروایان ایرانی تنها به جنگ توجه نداشتند؛ در آبادانی سرزمین هم تلاش میکردند.
با توجه به متن درس بگو آیا سلسلههای ایرانی از نظر رابطه با خلافت عباسی و چگونگی به قدرت رسیدن مانند هم بودند و مثال بزن.
متنی را که از کتاب تاریخ سیستان انتخاب شده بخوانید. از این متن به چه نکاتی دربارهٔ رابطهٔ صفاریان با خلافت عباسی پی میبرید؟
با توجه به نمودار خط زمان در صفحهٔ ۷۰ و نقشههای صفحهٔ ۷۱ و ۷۲، جدول زیر را کامل کنید.
40٪ ابتدای هر درس رایگان است؛ اما عضویت در آساندرس هم رایگان است! وارد حسابت شو یا ثبتنام کن تا همهٔ درسها، آزمونکها و جمعبندیها برایت باز شود.
عضویت رایگان است و فقط با شمارهٔ موبایل انجام میشود — کمتر از یک دقیقه!
درسنامه را خواندی؟ حالا خودت را محک بزن!
آزمون ۲۵ سؤالی این درس — با توضیح هر جواب، نمرهٔ از ۲۰ و ذخیرهٔ نمرهٔ تو. برای آزمون دادن باید با حساب خودت وارد شوی؛ عضویت رایگان است.
بزن بریم آزمون!لینکهای مرتبط
درس ۱۲ از ۱۴