سنگها هم مثل ما تاریخ تولد دارند؛ آذرین از داغی ماگما، رسوبی از آرامش دریا و دگرگونی از گرمای عمق زمین زاده شدهاند!
شروع درس • صفحات ۱۰۴ تا ۱۱۳ کتاب
در مدرسه، خیابان و طبیعت با سنگ سر و کار داری؛ اما آیا میدانی سنگها چگونه به وجود میآیند و چرا با هم فرق دارند؟ تو این فصل با سه گروه بزرگ سنگها آشنا میشوی: سنگهای آذرین که از سرد شدن مواد مذاب ساخته میشوند، سنگهای رسوبی که از انباشته شدن لایههای رسوب به وجود میآیند و سنگهای دگرگونی که زیر گرما و فشار تغییر میکنند. در پایان هم با چرخهٔ سنگ میبینی که این سه گروه در یک سفر بیپایان به هم تبدیل میشوند.
صفحات ۱۰۴ تا ۱۰۶ کتاب — جدول
از نمای ساختمان تا نفت و گاز؛ سنگها با توجه به ویژگیهایشان کاربردهای متفاوتی دارند.
اگر به اطرافت توجه کنی، مواد گوناگونی را میبینی که از آنها در زندگی خود استفاده میکنی؛ بعضی خیلی مهماند و بعضی اهمیت کمتری دارند. یکی از این مواد که در مدرسه، خیابان و طبیعت با آن سر و کار داری، سنگ است. آیا میدانی سنگها چگونه به وجود میآیند؟ آیا سنگها با هم فرق دارند و از چه موادی تشکیل شدهاند؟ تو این فصل با شیوهٔ تشکیل، انواع و کاربرد سنگها آشنا میشوی.


سنگها از نظر مقاومت، رنگ، چگالی و ترکیب مواد تشکیلدهنده با هم متفاوتاند و با توجه به این ویژگی، کاربردهای مختلفی دارند. سنگ از منابع خدادادی است و انواع آن در کشور ما در مناطق مختلف، از جمله رشتهکوههای البرز و زاگرس، به فراوانی وجود دارد. بعضی از این سنگها را میتوان مستقیم از کوهها به شهر منتقل کرد و در ساختمانسازی به کار برد؛ همچنین برخی از این سنگها حاوی منابع مختلفی مانند نفت، گاز، آب و آهن هستند که پس از استخراج در زندگی به کار برده میشوند.
فکر کن و گفتوگو کن
کتاب دو نوع سنگ نشان میدهد و میپرسد کدام سنگ استحکام بیشتری دارد و کدام برای نمای ساختمان مناسبتر است؛ تو هم به این پرسشها پاسخ بده و دلیل بیاور. با همکلاسیات گفتوگو کن که چرا از گرانیت و گابرو در نمای ساختمانها استفاده میشود. سپس سراغ جدول سه گروه سنگها برو.
سنگها اجسام جامد و طبیعیاند که از یک یا چند نوع کانی تشکیل شدهاند. معمولاً همهٔ سنگها را در سه گروه آذرین، رسوبی و دگرگونی تقسیمبندی میکنند. ملاک این تقسیمبندی، چگونگی تشکیل هر سنگ است. جدول زیر را از کتاب ببین و خوب به خاطر بسپار؛ چون در ادامهٔ فصل هر گروه را جداگانه بررسی میکنیم.
| نوع سنگ | چگونگی تشکیل |
|---|---|
| آذرین | از سرد شدن و انجماد مواد مذاب حاصل میشوند. |
| رسوبی | در اثر فرسایش و حمل رسوبات به داخل محیط رسوبی و رسوبگذاری و فشردگی به وجود میآیند. |
| دگرگونی | در اثر حرارت و فشار از سنگهای دیگر حاصل میشوند. |
جدول کتاب، ص ۱۰۶ — سه گروه سنگها و چگونگی تشکیل آنها
40٪ ابتدای هر درس رایگان است؛ اما عضویت در آساندرس هم رایگان است! وارد حسابت شو یا ثبتنام کن تا همهٔ درسها، آزمونکها و جمعبندیها برایت باز شود.
عضویت رایگان است و فقط با شمارهٔ موبایل انجام میشود — کمتر از یک دقیقه!
درسنامه را خواندی؟ حالا خودت را محک بزن!
آزمون ۲۵ سؤالی این درس — با توضیح هر جواب، نمرهٔ از ۲۰ و ذخیرهٔ نمرهٔ تو. برای آزمون دادن باید با حساب خودت وارد شوی؛ عضویت رایگان است.
بزن بریم آزمون!لینکهای مرتبط
درس ۱۲ از ۱۵