جزوهٔ درس — صفحه‌های ۱۲۲ تا ۱۳۵ کتاب علوم تجربی هشتم

جزوهٔ فصل ۱۴: نور و ویژگی‌های آن

در این فصل می‌فهمی چرا فقط دو راه برای دیدن اجسام داریم: یا نور مستقیم از چشمه به چشم ما برسد یا از سطح جسم بازتاب بخورد و به چشم ما برسد. با چشمه‌های گسترده و نقطه‌ای، انتشار مستقیم نور، اجسام شفاف و کدر، سایه و نیم‌سایه و پدیده‌های زیبای کسوف و خسوف آشنا می‌شوی؛ بعد قانون بازتاب نور را می‌آموزی و تصویر در آینه‌های تخت، کاو و کوژ را می‌شناسی. اوّل بخش‌ها را بخوان، بعد جواب سؤال‌ها را حدس بزن و آخر با کلیک روی «دیدن جواب» چک کن.

هدف درس

۱

جسم منیر و جسم غیرمنیر را از هم تشخیص می‌دهی و می‌گویی هرکدام چگونه دیده می‌شوند.

۲

چشمهٔ گسترده و چشمهٔ نقطه‌ای را با مثال می‌شناسی و فرق پرتو نور و باریکهٔ نور را می‌گویی.

۳

می‌توانی اجسام شفاف، نیم‌شفاف و کدر را با مثال دسته‌بندی کنی.

۴

شرایط تشکیل سایه و نیم‌سایه و پدیده‌های کسوف و خسوف را توضیح می‌دهی.

۵

قانون بازتاب نور را می‌نویسی و بازتاب منظم و نامنظم را از هم جدا می‌کنی.

۶

می‌توانی ویژگی‌های تصویر در آینه‌های تخت، کاو و کوژ را بگویی و کاربرد هرکدام را نام ببری.

نکات کلیدی

  1. ★هر جسمی که از خود نور تولید و منتشر می‌کند، جسم منیر یا چشمهٔ نور است؛ مانند خورشید، لامپ روشن، شمع روشن و ستارگان آسمان شب.
  2. ★مداد و کتاب از خود نور مرئی تولید نمی‌کنند؛ جسم غیرمنیر نوری را که به آن می‌تابد به طرف چشم ما بازمی‌تاباند و ما آن را می‌بینیم.
  3. ★قاعدهٔ کلی دیدن: هرگاه از جسمی نوری وارد چشم ما شود، آن را می‌بینیم.
  4. ★چشمه‌های نور دو گونه‌اند: گسترده مانند خورشید و لامپ روشنِ نزدیک؛ نقطه‌ای مانند ستارگان آسمان شب و لامپ دور.
  5. ★باریکهٔ نور از شکاف میان اجسام کدر عبور می‌کند؛ هرچه عرض شکاف کمتر باشد، باریکه نازک‌تر است؛ پرتو نور نازک‌ترین باریکهٔ قابل تصور است و هر باریکه از تعداد بیشماری پرتو ساخته شده است.
  6. ★نور در خط راست منتشر می‌شود؛ پرتوهای خورشید که از میان شاخ و برگ درختان به زمین می‌رسند، مستقیم و صاف دیده می‌شوند.
  7. ★شیشه و آب نور را عبور می‌دهند (شفاف)؛ چوب و سنگ مانع عبور نورند (کدر)؛ کاغذ پوستی فقط بخشی از نور را رد می‌کند (نیم‌شفاف).
  8. ★جسم کدر مقابل چشمهٔ نور پشت خود فضای تاریک می‌سازد؛ چشمهٔ گسترده سایه و نیم‌سایه و چشمهٔ نقطه‌ای سایهٔ با مرزهای واضح می‌سازد.
  9. ★در کسوف، ماه بین زمین و خورشید است و سایهٔ ماه روی زمین می‌افتد؛ در خسوف، زمین بین ماه و خورشید است و سایهٔ زمین روی ماه می‌افتد.
  10. ★به برگشتن نور از سطح اجسام بازتاب نور می‌گویند؛ از سطح صاف و هموار منظم و از سطح ناهموار نامنظم است.
  11. ★زاویهٔ تابش با زاویهٔ بازتاب برابر است؛ این قانون برای همهٔ سطوح، حتی سطوح بسیار ناهموار مانند کاغذ، برقرار است.
  12. ★تصویر آینهٔ تخت مجازی، مستقیم و هم‌اندازهٔ جسم است و فاصلهٔ تصویر و جسم از آینه برابر است.
  13. ★پیرابین یا پیرامون‌نما از دو آینهٔ تخت موازی ساخته شده است؛ پرتوها پس از چند بار بازتاب به چشم می‌رسند و برای دیدن پشت سر در آرایشگاه و کارهای پزشکی به کار می‌رود.
  14. ★آینهٔ کاو پرتوهای موازی را در کانون همگرا می‌کند؛ اگر جسم بین آینه و کانون باشد، تصویر مجازی، مستقیم و بزرگ‌تر دیده می‌شود؛ برای همین دندانپزشکان از آن استفاده می‌کنند.
  15. ★آینهٔ کوژ پرتوهای موازی را واگرا می‌کند و تصویر همواره مستقیم، کوچک‌تر و مجازی می‌سازد؛ چون تصویر کوچک‌تر است، میدان دید وسیعی دارد و برای آینهٔ خودرو، فروشگاه‌های بزرگ و پیچ‌های تند جاده مناسب است.

ادامهٔ این درس مخصوص اعضای آسان‌درس است

40٪ ابتدای هر درس رایگان است؛ اما عضویت در آسان‌درس هم رایگان است! وارد حسابت شو یا ثبت‌نام کن تا همهٔ درس‌ها، آزمونک‌ها و جمع‌بندی‌ها برایت باز شود.

عضویت رایگان است و فقط با شمارهٔ موبایل انجام می‌شود — کمتر از یک دقیقه!

جزوه را خواندی؟ حالا خودت را محک بزن!

آزمون ۲۵ سؤالی این درس — با توضیح هر جواب، نمره و ذخیرهٔ نمرهٔ تو. برای آزمون دادن باید با حساب خودت وارد شوی؛ عضویت رایگان است.

بزن بریم آزمون!

لینک‌های مرتبط

جزوهٔ علوم تجربی پایهٔ هشتم — صفحه‌های ۱۲۲ تا ۱۳۵ کتاب علوم تجربی هشتم — آسان‌درس

جزوهٔ درس ۱۴ از ۱۵