جزوهٔ فصل ۴: تنظیم عصبی

جزوهٔ درس — صفحه‌های ۲۸ تا ۳۴ کتاب علوم تجربی هشتم

جزوهٔ فصل ۴: تنظیم عصبی

این جزوه همهٔ مطالب امتحانی فصل «تنظیم عصبی» را یک‌جا و ساده‌روان جمع کرده است: دو بخش دستگاه عصبی، اعمال ارادی و غیرارادی و انعکاس‌ها، بخش‌های مغز و نخاع و ساختمان نورون و مسیر پیام عصبی. با این فصل یاد می‌گیری بدنت چه‌طور همهٔ فعالیت‌ها را با هم هماهنگ می‌کند و فرمان‌ها از کجا می‌آیند. اوّل بخش‌ها را بخوان، بعد جواب سؤال‌ها را حدس بزن و آخر با کلیک روی «دیدن جواب» چک کن.

هدف درس

۱

دو بخش دستگاه عصبی را نام می‌بری و کار هر بخش را می‌گویی.

۲

پیام حسی و پیام حرکتی را از هم تشخیص می‌دهی و برای هرکدام مثال می‌زنی.

۳

اعمال ارادی، اعمال غیرارادی و واکنش انعکاسی را با مثال از هم جدا می‌کنی.

۴

مراحل چهارگانهٔ یک واکنش انعکاسی را به ترتیب توضیح می‌دهی.

۵

بخش‌های مغز و کار هر بخش را می‌گویی و نواحی چهارگانهٔ قشر مخ را نام می‌بری.

۶

اجزای نورون را نام می‌بری و جهت پیام عصبی را در دارینه و آسه تعیین می‌کنی.

نکات کلیدی

  1. ★دستگاه عصبی دو بخش دارد: بخش مرکزی (مغز و نخاع) مرکز واپایش فعالیت‌های ارادی و غیرارادی بدن است و بخش محیطی مجموعهٔ اعصابی است که همهٔ قسمت‌های بدن را به بخش مرکزی مرتبط می‌کند.
  2. ★پیام حسی اطلاعاتی است که از محیط دریافت می‌شود؛ مثل دیدن توپ یا شنیدن صدای زنگ.
  3. ★پیام حرکتی دستورهایی است که در مغز و نخاع صادر می‌شود و به اندام‌هایی مثل ماهیچه‌ها فرستاده می‌شود.
  4. ★۴۳ جفت عصب به دستگاه عصبی مرکزی وصل است؛ ۳۱ جفت از نخاع و ۱۲ جفت از مغز منشأ می‌گیرد؛ اعصابی که از کمر خارج می‌شوند، حس و حرکت پاها را کنترل می‌کنند.
  5. ★برداشتن مداد از زمین و نوشتن فعالیت ارادی است؛ چون با اراده و خواست خودت انجام می‌شود.
  6. ★ضربان قلب و تنفس غیرارادی‌اند و با دخالت دستگاه عصبی همیشه متناسب با نیاز بدن تنظیم می‌شوند.
  7. ★واکنش انعکاسی یا بازتابی بسیار سریع است، بدون اراده و تفکر انجام می‌شود و اغلب برای حفظ سلامت بدن است؛ مثل برداشتن دست از جسم داغ.
  8. ★پلک زدن، عطسه، سرفه و ریزش اشک نمونه‌های پاسخ انعکاسی‌اند؛ مثلاً عطسه راه‌های تنفسی را از ذره‌های مزاحم پاک می‌کند.
  9. ★مغز سه بخش اصلی دارد: نیمکره‌های مخ، مخچه و ساقهٔ مغز؛ مغز درون جمجمه و نخاع درون کانال ستون مهره‌ها قرار دارد.
  10. ★نیمکره‌های مخ بیشتر حجم مغز را می‌سازند؛ مرکز فکر کردن، حرف زدن و حل مسئله‌اند و نیمکرهٔ چپ فعالیت‌های نیمهٔ راست بدن را کنترل می‌کند.
  11. ★قشر مخ، بخش بیرونی نیمکره‌های مخ و مرکز بسیاری از اعمال ارادی بدن است و چهار ناحیه دارد: پیشانی، آهیانه، گیجگاهی و پس‌سری.
  12. ★مخچه پیام‌های چشم، گوش و پوست را بررسی می‌کند و پیام حرکتی به ماهیچه‌ها می‌فرستد تا تعادل بدن در راه رفتن و ورزش و همهٔ حالت‌ها حفظ شود.
  13. ★بصل‌النخاع در بالای نخاع و بخشی از ساقهٔ مغز است؛ مرکز کنترل تنفس، ضربان قلب و فشار خون و به آن «گرهٔ حیات» می‌گویند.
  14. ★نخاع طناب سفیدرنگی درون ستون مهره‌هاست که از بصل‌النخاع تا کمر امتداد دارد؛ رابط مغز و اعصاب است و خودش مرکز برخی انعکاس‌ها مثل انعکاس زانو.
  15. ★خواب کافی به مغز و ماهیچه‌ها فرصت استراحت می‌دهد؛ کم‌خوابی خستگی و کندی واکنش می‌آورد و یاخته‌های عصبی هم برخلاف پوست، خودشان را ترمیم نمی‌کنند.

ادامهٔ این درس مخصوص اعضای آسان‌درس است

40٪ ابتدای هر درس رایگان است؛ اما عضویت در آسان‌درس هم رایگان است! وارد حسابت شو یا ثبت‌نام کن تا همهٔ درس‌ها، آزمونک‌ها و جمع‌بندی‌ها برایت باز شود.

عضویت رایگان است و فقط با شمارهٔ موبایل انجام می‌شود — کمتر از یک دقیقه!

جزوه را خواندی؟ حالا خودت را محک بزن!

آزمون ۲۵ سؤالی این درس — با توضیح هر جواب، نمره و ذخیرهٔ نمرهٔ تو. برای آزمون دادن باید با حساب خودت وارد شوی؛ عضویت رایگان است.

بزن بریم آزمون!

لینک‌های مرتبط

جزوهٔ علوم تجربی پایهٔ هشتم — صفحه‌های ۲۸ تا ۳۴ کتاب علوم تجربی هشتم — آسان‌درس

جزوهٔ درس ۴ از ۱۵