جزوهٔ فصل ۶: تنظیم هورمونی

جزوهٔ درس — صفحه‌های ۴۷ تا ۵۴ کتاب علوم تجربی هشتم

جزوهٔ فصل ۶: تنظیم هورمونی

این جزوه همهٔ مطالب امتحانی فصل «تنظیم هورمونی» را یک‌جا و ساده‌روان جمع کرده است: دستگاه هورمونی و هورمون‌ها، غده‌های مهم بدن مثل هیپوفیز و تیروئید و لوزالمعده، تنظیم قند خون و بیماری دیابت و مقایسهٔ تنظیم عصبی با تنظیم هورمونی. با این فصل یاد می‌گیری بدن چه‌طور با پیام‌های شیمیایی از راه خون کار می‌کند. اوّل بخش‌ها را بخوان، بعد جواب سؤال‌ها را حدس بزن و آخر با کلیک روی «دیدن جواب» چک کن.

هدف درس

۱

دستگاه هورمونی و هورمون را تعریف می‌کنی و می‌گویی هورمون‌ها چه‌طور به اندام‌ها می‌رسند.

۲

مفهوم بافت هدف را توضیح می‌دهی و می‌گویی هر هورمون روی کدام یاخته‌ها اثر می‌گذارد.

۳

کار هر یک از غده‌های هیپوفیز، تیروئید، لوزالمعده، فوق‌کلیه، پاراتیروئید و غدد جنسی را می‌گویی.

۴

نقش انسولین و گلوکاگون را در بالا و پایین کردن قند خون توضیح می‌دهی.

۵

مقدار طبیعی قند خون ناشتا را می‌دانی و دو نوع بیماری قند (دیابت) را از هم تشخیص می‌دهی.

۶

تنظیم عصبی و تنظیم هورمونی را از نظر سرعت، ماندگاری و ماهیت پیام مقایسه می‌کنی.

نکات کلیدی

  1. ★دستگاه هورمونی گروهی از غدد و یاخته‌هایی است که هورمون تولید می‌کنند؛ هورمون‌ها ترکیبات شیمیایی‌اند که وارد خون می‌شوند.
  2. ★هورمون‌ها از طریق خون به بافت‌ها و اندام‌ها می‌رسند و فعالیت آن‌ها را کم یا زیاد می‌کنند.
  3. ★هر هورمون روی هر یاخته‌ای اثر نمی‌گذارد؛ به مجموعه یاخته‌هایی که به یک هورمون حساس‌اند، بافت هدف می‌گویند.
  4. ★دستگاه هورمونی اعمالی مثل رشد، تولید مثل و مقابله با فشارهای روحی و جسمی را تنظیم می‌کند.
  5. ★هورمون رشد از غدهٔ هیپوفیز ترشح می‌شود؛ با تأثیر بر استخوان‌ها باعث رشد قد می‌شود و جذب کلسیم را در استخوان افزایش می‌دهد.
  6. ★رشد قد تا حدود ۲۰ سالگی ادامه دارد؛ ترشح کم هورمون رشد در دوران رشد کوتاه‌قدی و ترشح زیاد آن بلندی غیرعادی قد می‌آورد.
  7. ★غدهٔ تیروئید زیر حنجره است؛ هورمون‌هایش سوخت‌وساز و ذخیرهٔ انرژی یاخته‌ها را تنظیم می‌کنند و در کودکی به رشد بهتر اندام‌ها کمک می‌کنند.
  8. ★برای ساختن هورمون‌های تیروئید، ید لازم است؛ مصرف ماهی و نمک یددار کمک می‌کند و اگر ید کم برسد، غده برای جبران بزرگ می‌شود.
  9. ★لوزالمعده با دو هورمون قند خون را تنظیم می‌کند: انسولین کاهنده و گلوکاگون افزاینده؛ این دو عکس هم عمل می‌کنند.
  10. ★با بالا رفتن قند خون، لوزالمعده انسولین ترشح می‌کند؛ انسولین یاخته‌های کبد را به جذب گلوکز وادار می‌کند و گلوکز به‌صورت گلیکوژن ذخیره می‌شود.
  11. ★در گرسنگی که قند خون پایین می‌آید، گلوکاگون ترشح می‌شود و گلیکوژن ذخیره‌شدهٔ کبد را به گلوکز تجزیه می‌کند تا قند خون طبیعی شود.
  12. ★میزان طبیعی قند خون ناشتا حدود ۷۵ تا ۱۰۰ میلی‌گرم در هر دسی‌لیتر خون است.
  13. ★وقتی تنظیم قند خون درست کار نکند، بیماری قند یا دیابت به وجود می‌آید؛ نوع بزرگسالی با چاقی، عدم تحرک و خوردن بیش از حد کربوهیدرات و چربی بیشتر می‌شود و نوع جوانی به میزان ترشح انسولین بستگی دارد و بیشتر ارثی است.
  14. ★هورمون‌های غدهٔ فوق‌کلیه در وضعیت‌هایی مثل ترس و تصادف، قند خون و فشار خون و ضربان قلب را بالا می‌برند تا بدن آمادهٔ مقابله شود و بعد از مدتی ترشحشان خودبه‌خود کم می‌شود.
  15. ★پاراتیروئید پشت تیروئید است و هورمونش با اثر بر کلیه‌ها، روده و استخوان‌ها کلسیم خون را افزایش می‌دهد؛ تنظیم مقدار هورمون بر اساس تغییر ترکیب خون را خودتنظیمی می‌گویند.

ادامهٔ این درس مخصوص اعضای آسان‌درس است

40٪ ابتدای هر درس رایگان است؛ اما عضویت در آسان‌درس هم رایگان است! وارد حسابت شو یا ثبت‌نام کن تا همهٔ درس‌ها، آزمونک‌ها و جمع‌بندی‌ها برایت باز شود.

عضویت رایگان است و فقط با شمارهٔ موبایل انجام می‌شود — کمتر از یک دقیقه!

جزوه را خواندی؟ حالا خودت را محک بزن!

آزمون ۲۵ سؤالی این درس — با توضیح هر جواب، نمره و ذخیرهٔ نمرهٔ تو. برای آزمون دادن باید با حساب خودت وارد شوی؛ عضویت رایگان است.

بزن بریم آزمون!

لینک‌های مرتبط

جزوهٔ علوم تجربی پایهٔ هشتم — صفحه‌های ۴۷ تا ۵۴ کتاب علوم تجربی هشتم — آسان‌درس

جزوهٔ درس ۶ از ۱۵