فصل ۲: عددهای اول
متن درسغربال اراتوستنآزمونک ۱۶ سؤالی

فصل ۲: عددهای اول

عددهای اول، آجرهای سازندهٔ همهٔ عددهای طبیعی هستند؛ کارخانهٔ عددسازی را ببین!

شروع درس • صفحات ۱۹ تا ۲۸ کتاب

در این فصل می‌فهمیم چرا عددهای اول را نمی‌توان تجزیه کرد و چطور با ضرب شمارنده‌های اول به همهٔ عددهای طبیعی می‌رسیم. با غربال اراتوستن عددهای اول را از میان عددهای دیگر جدا می‌کنیم و در پایان یاد می‌گیریم یک عدد را چگونه بررسی کنیم که اول است یا مرکب.

صفحهٔ ۱۹ کتاب

کارخانهٔ عددسازی

شمارنده‌های اول، مادهٔ اولیهٔ همهٔ عددهای طبیعی

سرآغاز فصل عددهای اول در کتاب ریاضی هشتم
سرآغاز فصل عددهای اول (ص ۱۹ کتاب)

کتاب می‌گوید همهٔ عددهای طبیعی بزرگ‌تر از یک و غیر اول، مثل یک کارخانهٔ عددسازی هستند. مادهٔ اولیهٔ این کارخانه، شمارنده‌های اول است؛ یعنی هر عدد طبیعی غیر اول را می‌توانی با ضرب چند عدد اول بسازی. مثلاً ۲۴ را با ضرب ۲ در ۳ در ۴ نمی‌نویسیم، بلکه با ۲ در ۲ در ۲ در ۳ می‌نویسیم که همه عامل‌هایش اول‌اند.

عددهای اول چون تجزیه و شکسته نمی‌شوند، اهمیت زیادی دارند. امروزه از آن‌ها برای رمزگذاری و رمزگشایی پیام‌ها در دنیای رایانه‌ها استفاده می‌شود؛ پس این فصل فقط یک بازی با عددها نیست، کلید امنیت اینترنت هم هست. هر قاعده‌ای که اینجا یاد می‌گیری، یک ابزار واقعی در دنیای دیجیتال است.

📖 متن کتاب:

«همهٔ عددهای طبیعی بزرگ‌تر از یک و غیر اول را می‌توانیم با ضرب شمارنده‌های اول به دست آوریم.»

فکر کن و گفت‌وگو کن

اگر ۱۹ نفر دانش‌آموز را بخواهیم به گروه‌های مساوی تقسیم کنیم، چند راه داریم؟ با ۷ نفر چطور؟ با ۱۵ نفر چه گروه‌هایی می‌شود ساخت؟ با این سه حالت مقایسه کن تا خودت به مفهوم عدد اول برسی.

صفحات ۲۵ تا ۲۶ کتاب

این عدد اول است یا مرکب؟

روش تقسیم بر عددهای اول کوچک تا مربعشان از عدد بگذرد

برای اینکه بفهمیم یک عدد اول است یا نه، لازم نیست آن را بر همهٔ عددها تقسیم کنیم. مثل غربال اراتوستن، فقط باید آن را بر عددهای اول کوچک‌تر تقسیم کنیم تا وقتی که مربع عدد اول از خودِ عدد بزرگ‌تر شود. اگر هیچ‌کدام از این تقسیم‌ها باقیمانده نداشت، عدد اول است؛ در غیر این صورت مرکب است.

نمونهٔ حل‌شدهٔ کتاب

مشخص کنید عدد ۹۷ اول است یا مرکب.

نمونهٔ حل‌شدهٔ کتاب

مشخص کنید عدد ۱۴۳ اول است یا مرکب.

خودت را امتحان کن
  1. ۱با روش غربال برای عددهای ۱ تا ۶۰، عددهای اول کوچک‌تر از ۶۰ را پیدا کنید.
  2. ۲مشخص کنید عددهای ۱۰۷ و ۲۵۱ اول‌اند یا مرکب؛ قبل از تقسیم، مرز بررسی را با مربع عددهای اول پیدا کنید.
  3. ۳عددهای اول بین ۴۰ و ۶۰ را بنویسید.
  4. ۴مجموع دو عدد اول ۹۹ است؛ آن دو عدد را پیدا کنید و توضیح دهید چگونه به آن‌ها رسیدید.

💡 برای مسئلهٔ آخر یادت باشد تنها عدد اول زوج، عدد ۲ است؛ این سرنخ، راه‌حل را کوتاه می‌کند.

مفهوم عدد اول با مفهوم ب.م.م هم گره خورده است. اگر بزرگ‌ترین شمارندهٔ مشترک دو عدد برابر ۱ باشد، می‌گوییم آن دو عدد نسبت به هم اول هستند. جالب است که دو عدد مثل ۸ و ۹ هر دو مرکب‌اند، اما چون شمارندهٔ مشترکشان فقط ۱ است، نسبت به هم اول‌اند.

دو عدد مرکب می‌توانند نسبت به هم اول باشند

دو عدد اول متفاوت همیشه نسبت به هم اول‌اند
دو عدد اول متفاوت، شمارندهٔ مشترکی جز ۱ ندارند؛ پس نسبت به هم اول هستند. حتی یک عدد اول و یک عدد مرکب یا دو عدد مرکب هم می‌توانند نسبت به هم اول باشند؛ فقط کافی است ب.م.مشان برابر ۱ شود.
عددهای اول و امنیت کارت بانکی
سیستم‌های رمزگذاری امروز برای ساختن کلیدهای امن، دو عدد اول بسیار بزرگ را در هم ضرب می‌کنند. ضرب آن‌ها آسان است، اما با دیدن حاصل‌ضرب، پیدا کردن دو عامل اول آن‌قدر زمان‌بر می‌شود که شکستن رمز عملاً ناممکن است. پس هر بار که خرید اینترنتی می‌کنی، عددهای اول همین فصل در حال نگهبانی از پول تو هستند.

ادامهٔ این درس مخصوص اعضای آسان‌درس است

40٪ ابتدای هر درس رایگان است؛ اما عضویت در آسان‌درس هم رایگان است! وارد حسابت شو یا ثبت‌نام کن تا همهٔ درس‌ها، آزمونک‌ها و جمع‌بندی‌ها برایت باز شود.

عضویت رایگان است و فقط با شمارهٔ موبایل انجام می‌شود — کمتر از یک دقیقه!

درسنامه را خواندی؟ حالا خودت را محک بزن!

آزمون ۲۵ سؤالی این درس — با توضیح هر جواب، نمرهٔ از ۲۰ و ذخیرهٔ نمرهٔ تو. برای آزمون دادن باید با حساب خودت وارد شوی؛ عضویت رایگان است.

بزن بریم آزمون!

لینک‌های مرتبط

درس ۲ از ۹